Ly hôn đơn phương là gì? Căn cứ, điều kiện và trình tự

Ly hôn đơn phương là gì? Đây là cách gọi phổ biến của ly hôn theo yêu cầu của một bên, khi chỉ vợ hoặc chồng muốn chấm dứt hôn nhân mà không có sự đồng thuận của người kia. Tòa án sẽ giải quyết theo thủ tục vụ án dân sự và chỉ cho ly hôn khi có căn cứ theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Mục lục

Khác với thuận tình ly hôn, hiểu ly hôn đơn phương là gì giúp bạn thấy loại này thường kéo dài hơn và cần chứng cứ rõ ràng. Bài viết giải thích khái niệm, căn cứ, ai có quyền yêu cầu và trình tự giải quyết để bạn hình dung đầy đủ trước khi quyết định.

Ly hôn đơn phương là gì theo quy định pháp luật

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 định nghĩa ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Từ đó, có thể hiểu ly hôn đơn phương là gì: là trường hợp chỉ một bên vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án giải quyết, còn bên kia không đồng ý hoặc không hợp tác.

Phân biệt với thuận tình ly hôn

Ly hôn đơn phương là gì - Ly hôn đơn phương là gì theo quy định pháp luật — Ly hôn đơn phương là gì – Ly hôn đơn phương là gì theo quy định pháp luật

Tiêu chí	Thuận tình ly hôn	Ly hôn đơn phương
Ý chí các bên	Cả hai cùng yêu cầu	Một bên yêu cầu
Thủ tục	Việc dân sự (yêu cầu công nhận)	Vụ án dân sự (khởi kiện)
Căn cứ	Hai bên thật sự tự nguyện, đã thỏa thuận về con, tài sản	Phải chứng minh căn cứ tại Điều 56
Thời gian	Thường nhanh hơn	Thường kéo dài hơn
Án phí sơ thẩm	Lệ phí theo việc dân sự	Án phí vụ án hôn nhân gia đình

Ai có quyền yêu cầu

Khi xét ly hôn đơn phương là gì, cần biết ai được yêu cầu: vợ, chồng hoặc cả hai có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ hành vi, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần.

Căn cứ để Tòa chấp nhận ly hôn đơn phương

Hiểu ly hôn đơn phương là gì chưa đủ, quan trọng là căn cứ nào khiến Tòa chấp nhận yêu cầu.

Căn cứ theo Điều 56

Ly hôn đơn phương là gì - Căn cứ để Tòa chấp nhận ly hôn đơn phương — Ly hôn đơn phương là gì – Căn cứ để Tòa chấp nhận ly hôn đơn phương

Có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.
Vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn.
Trường hợp yêu cầu ly hôn do người thân thích khác yêu cầu theo quy định nêu trên.

Hiểu thế nào là "tình trạng trầm trọng"

Trong thực tế, câu hỏi ly hôn đơn phương là gì gắn với khái niệm này. Thực tiễn xét xử thường xem xét các biểu hiện như: vợ chồng không còn yêu thương, quan tâm, chăm sóc nhau; thường xuyên mâu thuẫn, xúc phạm, ngược đãi; đã được hòa giải nhiều lần nhưng vẫn tiếp tục; sống ly thân kéo dài. Tòa đánh giá tổng thể dựa trên chứng cứ, lời khai và kết quả hòa giải. Các chủ đề pháp luật liên quan được tổng hợp đầy đủ trên thegioiluat.vn.

Trường hợp bị hạn chế quyền ly hôn đơn phương

Khi tìm hiểu ly hôn đơn phương là gì, cần biết pháp luật có một giới hạn quan trọng để bảo vệ phụ nữ và trẻ nhỏ.

Quy định tại khoản 3 Điều 51

Ly hôn đơn phương là gì - Trường hợp bị hạn chế quyền ly hôn đơn phương — Ly hôn đơn phương là gì – Trường hợp bị hạn chế quyền ly hôn đơn phương

Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Hạn chế này chỉ áp dụng với người chồng; người vợ trong các trường hợp đó vẫn có quyền yêu cầu ly hôn.

Lưu ý: hạn chế không áp dụng với yêu cầu thuận tình ly hôn do cả hai cùng đề nghị. Tuy nhiên Tòa vẫn xem xét kỹ để bảo vệ quyền lợi của người mẹ và con nhỏ.

Trình tự giải quyết ly hôn đơn phương

Các bước chính

Sau khi đã hiểu ly hôn đơn phương là gì, nộp đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ tại Tòa án có thẩm quyền (thường là Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc).
Tòa án xem xét đơn, thông báo nộp tạm ứng án phí; người khởi kiện nộp và Tòa thụ lý.
Tòa thông báo thụ lý cho bị đơn, thu thập chứng cứ, lấy lời khai.
Tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.
Hòa giải thành: Tòa lập biên bản, ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn hoặc đoàn tụ. Hòa giải không thành: đưa vụ án ra xét xử.
Xét xử sơ thẩm; bên không đồng ý có quyền kháng cáo trong thời hạn luật định.

Thời gian giải quyết

Hiểu ly hôn đơn phương là gì cũng là hiểu đây là quá trình kéo dài. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án hôn nhân gia đình là 04 tháng kể từ ngày thụ lý, có thể gia hạn tối đa 02 tháng. Trên thực tế, vụ án có tranh chấp nuôi con, tài sản hoặc bị đơn vắng mặt có thể kéo dài hơn.

Giai đoạn	Thời gian tham khảo
Xem xét đơn, thụ lý	Vài tuần tùy Tòa và hồ sơ
Chuẩn bị xét xử	04 tháng, gia hạn tối đa 02 tháng
Mở phiên tòa sau quyết định đưa ra xét xử	Trong thời hạn luật định
Kháng cáo, phúc thẩm (nếu có)	Kéo dài thêm theo thủ tục phúc thẩm

Đọc thêm mẫu đơn xin ly hôn hoặc giành quyền nuôi con khi ly hôn nếu bạn cần thông tin chi tiết hơn.

Giải quyết con chung, tài sản khi ly hôn đơn phương

Con chung

Một phần không thể thiếu khi bàn ly hôn đơn phương là gì là việc nuôi con. Tòa quyết định người trực tiếp nuôi con dựa trên quyền lợi mọi mặt của con. Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ nếu mẹ đủ điều kiện; con từ đủ 07 tuổi trở lên được xem xét nguyện vọng. Người không trực tiếp nuôi có nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thăm nom.

Tài sản chung

Với tài sản, ly hôn đơn phương là gì cũng kéo theo câu hỏi chia thế nào: tài sản chung về nguyên tắc chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh mỗi bên, công sức đóng góp, lỗi vi phạm nghĩa vụ và bảo vệ lợi ích chính đáng trong sản xuất, kinh doanh. Các bên có thể thỏa thuận; không thỏa thuận được thì Tòa quyết định.

Lời khuyên trước khi quyết định ly hôn đơn phương

Biết ly hôn đơn phương là gì về mặt pháp lý mới chỉ là một phần. Đây là quyết định ảnh hưởng lâu dài đến bản thân và con cái, vì vậy nên cân nhắc một số điểm:

Thử hòa giải tại cơ sở hoặc tư vấn hôn nhân nếu mâu thuẫn còn có thể hàn gắn.
Ưu tiên an toàn: nếu có bạo lực gia đình, hãy báo công an, chính quyền cơ sở và tìm nơi ở an toàn trước.
Chuẩn bị tài chính cho giai đoạn chờ xét xử và sau ly hôn.
Trao đổi với con (nếu con đủ lớn) theo cách phù hợp để giảm tổn thương tâm lý.
Lưu trữ giấy tờ quan trọng, chứng cứ ở nơi an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Ly hôn đơn phương là gì và khác thuận tình thế nào?

Ly hôn đơn phương là ly hôn theo yêu cầu của một bên, giải quyết bằng vụ án dân sự và cần chứng minh căn cứ. Thuận tình ly hôn là cả hai cùng yêu cầu, đã thỏa thuận về con và tài sản, thủ tục đơn giản và nhanh hơn.

Bên kia không đến tòa thì có ly hôn được không?

Có thể. Tòa triệu tập hợp lệ nhiều lần mà bị đơn vắng mặt không lý do, Tòa có thể xét xử vắng mặt theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Ly hôn đơn phương có bắt buộc hòa giải không?

Có. Hòa giải là thủ tục bắt buộc trong vụ án ly hôn tại Tòa, trừ trường hợp không tiến hành hòa giải được như bị đơn vắng mặt sau khi đã triệu tập hợp lệ hoặc một bên mất năng lực hành vi dân sự khám phá thêm.

Kết luận

Ly hôn đơn phương là gì: là ly hôn theo yêu cầu của một bên vợ hoặc chồng, được Tòa giải quyết bằng vụ án dân sự khi có căn cứ về bạo lực gia đình, vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ vợ chồng khiến hôn nhân trầm trọng, hoặc vợ, chồng bị tuyên bố mất tích. Chồng không được yêu cầu ly hôn khi vợ mang thai, sinh con, nuôi con dưới 12 tháng. Trước khi nộp đơn, hãy chuẩn bị chứng cứ, xác định yêu cầu về con và tài sản. Với vụ việc có tranh chấp, nên tham khảo ý kiến luật sư để bảo vệ quyền lợi tốt nhất.