Luật An toàn, vệ sinh lao động: nội dung chính và chế độ

Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 được Quốc hội thông qua ngày 25/6/2015, có hiệu lực từ ngày 01/7/2016, là văn bản nền tảng về bảo đảm an toàn, vệ sinh tại nơi làm việc. Luật quy định quyền, nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động; chính sách, chế độ đối với người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; quản lý máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

Bài viết giới thiệu bố cục, nội dung chính và những điểm doanh nghiệp, người lao động cần nắm để tuân thủ.

Luật An toàn, vệ sinh lao động: tổng quan

Thông tin cơ bản về Luật An toàn, vệ sinh lao động

Phạm vi và đối tượng

Luật An toàn, vệ sinh lao động áp dụng cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, người thử việc, người học nghề; cán bộ, công chức, viên chức; người lao động không có hợp đồng lao động; người sử dụng lao động; cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Luật cũng có quy định riêng cho người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động như nông dân, người lao động tự do.

Nguyên tắc của Luật An toàn, vệ sinh lao động

• Bảo đảm quyền của người lao động được làm việc trong điều kiện an toàn, vệ sinh.
• Tuân thủ đầy đủ các biện pháp an toàn, vệ sinh lao động trong quá trình lao động; ưu tiên biện pháp phòng ngừa, loại trừ, kiểm soát yếu tố nguy hiểm, có hại.
• Tham vấn ý kiến tổ chức công đoàn, tổ chức đại diện người sử dụng lao động khi xây dựng chính sách.

Trách nhiệm người sử dụng lao động theo Luật An toàn, vệ sinh lao động

Nghĩa vụ chính

Quyền của người lao động theo Luật An toàn, vệ sinh lao động

• Được bảo đảm điều kiện làm việc công bằng, an toàn, vệ sinh; được cung cấp thông tin về yếu tố nguy hiểm, có hại.
• Được huấn luyện, trang cấp phương tiện bảo vệ, khám sức khỏe.
• Được từ chối làm công việc hoặc rời bỏ nơi làm việc khi thấy rõ có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động đe dọa nghiêm trọng tính mạng, sức khỏe mà không bị coi là vi phạm kỷ luật lao động, sau khi báo ngay cho người quản lý.
• Được hưởng chế độ khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Đọc thêm bộ luật Lao động hoặc tìm hiểu mẫu hợp đồng lao động song ngữ nếu bạn cần thông tin chi tiết hơn.

Chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Trách nhiệm của người sử dụng lao động

Theo Luật An toàn, vệ sinh lao động, khi người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, người sử dụng lao động phải:

• Kịp thời sơ cứu, cấp cứu; thanh toán chi phí y tế từ khi sơ cứu đến khi điều trị ổn định (phần đồng chi trả và chi phí ngoài danh mục bảo hiểm y tế).
• Trả đủ tiền lương trong thời gian điều trị.
• Bồi thường nếu người lao động không có lỗi: ít nhất 1,5 tháng tiền lương khi suy giảm 5% – 10% khả năng lao động, sau đó cứ tăng 1% được cộng thêm 0,4 tháng tiền lương; ít nhất 30 tháng tiền lương khi suy giảm từ 81% trở lên hoặc bị chết.
• Trợ cấp nếu do lỗi của chính người lao động: ít nhất bằng 40% mức bồi thường nêu trên.
• Giới thiệu giám định y khoa, sắp xếp công việc phù hợp sau điều trị.

Chế độ từ quỹ bảo hiểm theo Luật An toàn, vệ sinh lao động

Mức trợ cấp tính theo lương cơ sở và mức suy giảm khả năng lao động; với lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/7/2026, các khoản trợ cấp được điều chỉnh tương ứng.

Mức đóng quỹ

Người sử dụng lao động đóng vào quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp với mức 0,5% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội; doanh nghiệp ngành nghề có nguy cơ thấp đáp ứng điều kiện có thể được áp dụng mức thấp hơn theo quy định. Người lao động không phải đóng. Nhiều hướng dẫn pháp luật thiết thực khác được cập nhật thường xuyên trên Thế Giới Luật.

Vi phạm Luật An toàn, vệ sinh lao động bị xử lý thế nào

Hành vi vi phạm như không huấn luyện, không khám sức khỏe, không trang bị bảo hộ, không kiểm định thiết bị, che giấu tai nạn lao động có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo nghị định về lĩnh vực lao động. Vi phạm quy định về an toàn lao động gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 295 Bộ luật Hình sự.

Ví dụ áp dụng Luật An toàn, vệ sinh lao động

Anh Hải (giả định) làm công nhân cơ khí, bị máy cắt làm thương tích ở tay do bộ phận che chắn bị hỏng mà công ty chưa sửa. Công ty sơ cứu, đưa anh đi viện, chi trả phần chi phí ngoài bảo hiểm y tế, trả đủ lương trong 2 tháng điều trị. Giám định kết luận suy giảm 15% khả năng lao động. Vì lỗi thuộc về thiết bị, công ty bồi thường ít nhất 1,5 + (15 – 10) x 0,4 = 3,5 tháng tiền lương. Anh Hải còn được quỹ bảo hiểm tai nạn lao động chi trợ cấp một lần theo mức suy giảm.

Câu hỏi thường gặp

Luật An toàn, vệ sinh lao động áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ không?

Có. Mọi người sử dụng lao động đều phải thực hiện, quy mô và mức độ tổ chức bộ phận an toàn phụ thuộc số lao động và ngành nghề.

Luật An toàn, vệ sinh lao động có tính tai nạn trên đường đi làm không?

Tai nạn xảy ra trên tuyến đường đi và về từ nơi ở đến nơi làm việc trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý được hưởng chế độ tai nạn lao động từ quỹ bảo hiểm khi đáp ứng điều kiện, trừ trường hợp do lỗi cố ý của người lao động hoặc vi phạm pháp luật nghiêm trọng như sử dụng rượu bia, ma túy.

Người lao động từ chối làm việc nguy hiểm có bị kỷ luật không?

Không, nếu thấy rõ nguy cơ đe dọa nghiêm trọng tính mạng, sức khỏe và đã báo ngay cho người quản lý.

Luật An toàn, vệ sinh lao động yêu cầu huấn luyện bao lâu một lần?

Huấn luyện lần đầu khi tuyển dụng, chuyển việc; huấn luyện định kỳ theo chu kỳ quy định cho từng nhóm đối tượng, thường 02 năm một lần với nhiều nhóm.

Kết luận

Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 đặt ra khung trách nhiệm rõ ràng: người sử dụng lao động phải huấn luyện, trang bị bảo hộ, khám sức khỏe, kiểm định thiết bị, đóng quỹ bảo hiểm tai nạn lao động; người lao động được làm việc an toàn và được bảo vệ khi gặp tai nạn, bệnh nghề nghiệp. Doanh nghiệp nên rà soát định kỳ việc tuân thủ, người lao động nên biết quyền của mình. Khi xảy ra sự cố, hãy đối chiếu luật và văn bản hướng dẫn hiện hành hoặc hỏi công đoàn, cơ quan quản lý lao động.