Kinh nghiệm thực tập ngành luật: chọn nơi và cách xin chỗ

Kinh nghiệm thực tập ngành luật thường được kể lại theo một phiên bản khá đẹp: sinh viên vào văn phòng, được giao hồ sơ, theo luật sư ra tòa, rồi được giữ lại. Thực tế phần lớn kỳ thực tập bắt đầu bằng việc sắp xếp tài liệu và đọc những thứ mình chưa hiểu hết. Bài này dành cho người sắp nộp đơn thực tập và muốn biết nên chọn nơi nào, xin bằng cách nào, và làm gì trong hai ba tháng đó để không phí thời gian.

Kinh nghiệm thực tập ngành luật: nhìn thẳng vào việc bạn sẽ làm

Kỳ thực tập của sinh viên luật hiếm khi giống mô tả trong giáo trình. Bạn không được giao một vụ việc trọn vẹn, mà được giao một mảnh nhỏ của nó: tóm tắt lời khai, đánh số bút lục, tìm một bản án tương tự, rà soát một điều khoản trong hợp đồng.

Điều đó không có nghĩa là công việc vô giá trị. Người hướng dẫn cần biết bạn làm được đến đâu trước khi giao phần khó hơn, và cách duy nhất để họ biết là qua những việc nhỏ này.

Ba nhóm việc gần như nơi nào cũng có

Nhóm thứ nhất là xử lý giấy tờ. Photo, đối chiếu bản chính, sắp xếp hồ sơ vụ việc theo thứ tự thời gian, lập danh mục tài liệu. Nghe chán, nhưng đây là lúc bạn nhìn thấy một vụ việc thật được cấu trúc ra sao.

Nhóm thứ hai là tra cứu và tóm tắt. Bạn được yêu cầu tìm quy định điều chỉnh một tình huống, đọc vài bản án cùng loại, rồi viết lại thành một trang giấy cho người khác đọc trong ba phút.

Nhóm thứ ba là dự thảo. Đây là phần đáng giá nhất: soạn thư tư vấn, dự thảo đơn, chỉnh sửa điều khoản hợp đồng. Không phải thực tập sinh nào cũng chạm tới nhóm việc này, và ai chạm tới thường là người đã làm tốt hai nhóm trước.

Một mẹo cũ nhưng hiệu quả: giữ lại toàn bộ bản nháp bạn viết và bản đã được người hướng dẫn sửa. So sánh hai bản đó dạy bạn nhiều hơn một học kỳ trên lớp.

Chọn nơi thực tập: văn phòng luật sư, doanh nghiệp hay tòa án

Ba môi trường này rèn ra ba kiểu người khác nhau. Chọn sai không phải thảm họa, nhưng chọn đúng giúp bạn tiết kiệm cả năm mò mẫm sau khi ra trường.

Kinh nghiệm thực tập ngành luật ở ba môi trường khác nhau ra sao

Bảng trên là mặt bằng chung, còn trải nghiệm cụ thể phụ thuộc rất nhiều vào người kèm bạn. Một văn phòng nhỏ có luật sư chịu ngồi sửa từng câu chữ đôi khi đáng giá hơn một tổ chức lớn mà bạn chỉ ngồi photo tài liệu.

Chọn theo mục tiêu, đừng chọn theo tên tuổi

Nếu bạn định thi vào tòa án hoặc viện kiểm sát, thực tập ở cơ quan tố tụng giúp bạn hiểu văn hóa làm việc ở đó trước khi cam kết cả sự nghiệp. Nếu bạn nhắm nghề luật sư, một nơi có vụ việc thật và có người sửa bài cho bạn quan trọng hơn logo trên CV.

Sinh viên năm ba nên ưu tiên nơi cho làm nhiều việc, kể cả việc vặt. Sinh viên năm cuối nên ưu tiên nơi có khả năng tuyển dụng thật, vì lúc này bạn đang tìm chỗ đứng chứ không chỉ tìm trải nghiệm.

Cách xin một chỗ thực tập tử tế

Phần lớn chỗ thực tập tốt không được đăng tuyển công khai. Chúng được lấp bằng người quen giới thiệu, sinh viên từng gửi email trước đó, hoặc người mà giảng viên tiến cử.

Hồ sơ: ngắn, đúng, có bằng chứng

CV một trang là đủ. Điểm số chỉ nên đưa nếu thật sự khá; thứ nhà tuyển dụng đọc kỹ hơn là bạn đã viết gì, tham gia phiên tòa giả định nào, làm trợ lý nghiên cứu cho ai.

Thư ứng tuyển nên nói rõ ba điều: bạn quan tâm mảng nào, bạn đọc được gì về nơi đó, và bạn rảnh từ ngày nào đến ngày nào. Thư chung chung gửi hàng loạt thường bị nhận ra ngay từ dòng đầu.

Nếu có bài viết, khóa luận hay bản nghiên cứu tự làm, hãy đính kèm một mẫu ngắn. Kinh nghiệm thực tập ngành luật của nhiều bạn cho thấy một sản phẩm viết cụ thể thuyết phục hơn mọi tính từ tự mô tả.

Kênh nộp và thời điểm nộp

Gửi email trực tiếp đến luật sư hoặc trưởng phòng pháp chế thường hiệu quả hơn gửi vào hòm thư chung. Hỏi thầy cô hướng dẫn, cựu sinh viên cùng khoa, và các nhóm nghề nghiệp trên mạng xã hội cũng là cách nhiều người tìm được chỗ.

Nộp sớm hơn kỳ thực tập khoảng hai đến ba tháng. Các tổ chức lớn thường chốt danh sách thực tập sinh pháp lý từ rất sớm, còn văn phòng nhỏ thì tuyển theo nhu cầu, nên bạn cần liên hệ lại sau vài tuần nếu chưa có phản hồi.

Phỏng vấn: họ đang đo cái gì

Câu hỏi chuyên môn trong buổi phỏng vấn thực tập thường không khó. Người tuyển muốn biết bạn có trung thực khi không biết câu trả lời hay không, và bạn phản ứng thế nào khi bị hỏi ngược.

Nói “em chưa nắm chắc phần này, em xin phép tra cứu rồi trả lời lại” là câu trả lời an toàn và đúng nghề. Đoán bừa một điều luật rồi bị bắt lỗi là cách nhanh nhất để mất điểm.

Làm gì trong kỳ thực tập để được giữ lại

Tỷ lệ thực tập sinh được giữ lại không cao, và phần lớn quyết định không đến từ việc bạn giỏi luật đến đâu. Nó đến từ việc người ta có muốn làm việc tiếp với bạn hay không.

Những kinh nghiệm thực tập ngành luật quyết định việc bạn được giữ

Kinh nghiệm thực tập ngành luật đáng giá nhất mà người đi trước hay nhắc là: hãy trở thành người mà giao việc xong thì quên được. Nhận việc, hỏi rõ thời hạn và định dạng cần nộp, rồi nộp đúng hẹn kể cả khi kết quả chưa hoàn hảo.

Ghi chép mọi thứ. Một cuốn sổ ghi lại tên vụ việc, yêu cầu, hạn nộp và những góp ý đã nhận giúp bạn không hỏi lại cùng một câu hai lần. Luật sư hướng dẫn rất để ý điều này.

Chủ động vừa đủ. Hỏi khi đã tự tìm trước mà vẫn tắc, chứ không hỏi ngay khi vừa nhận việc. Xin thêm việc khi rảnh, nhưng đừng xin việc khi phần cũ còn dang dở.

Ba thói quen tạo ra khác biệt

Thứ nhất, đọc lại bài mình trước khi gửi. Lỗi chính tả, sai tên đương sự, sai ngày tháng trong một văn bản pháp lý làm mất niềm tin nhanh hơn bạn tưởng.

Thứ hai, giữ bí mật thông tin. Kể chuyện vụ việc với bạn bè, chụp màn hình hồ sơ đăng mạng xã hội là lỗi khiến một thực tập sinh bị cho nghỉ ngay lập tức.

Thứ ba, hỏi xin nhận xét vào giữa kỳ chứ không đợi đến cuối. Còn thời gian để sửa thì lời nhận xét mới có ích.

Những kỳ vọng sai lầm khiến kỳ thực tập thành vô ích

Sai lầm hay gặp nhất là coi kỳ thực tập như một thủ tục để lấy dấu xác nhận. Đi cho đủ buổi, xin con dấu, rồi rời đi mà không giữ được mối quan hệ nào.

Một kỳ vọng lệch khác là nghĩ mình phải chọn đúng chuyên ngành ngay lần đầu. Kinh nghiệm thực tập ngành luật của nhiều người cho thấy lần thực tập đầu chủ yếu để loại trừ: bạn biết mình không hợp với cái gì, và điều đó đã là kết quả tốt.

Cũng đừng đánh giá cả nghề chỉ qua một chỗ. Một văn phòng lộn xộn hay một người hướng dẫn khó tính không nói lên điều gì về ngành, chỉ nói về nơi đó.

Kết luận

Kinh nghiệm thực tập ngành luật hữu ích nhất không nằm ở chỗ bạn thực tập ở đâu, mà ở chỗ bạn có sản phẩm cụ thể và một vài người sẵn sàng nói tốt về bạn khi được hỏi. Hãy chọn nơi cho bạn làm việc thật, làm tử tế những việc nhỏ, và giữ liên lạc với người đã hướng dẫn mình sau khi kỳ thực tập kết thúc khám phá thêm tại Thế Giới Thuật.

Cuối cùng, quy chế thực tập của từng trường và chính sách tiếp nhận của mỗi cơ quan, tổ chức hành nghề luật thay đổi theo từng năm, nên trước khi nộp hồ sơ bạn nên hỏi lại khoa và liên hệ trực tiếp nơi định đến để nắm điều kiện mới nhất.