Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật

Vấn đề Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật hiện đang thu hút sự quan tâm sâu sắc của dư luận xã hội khi hàng loạt vụ việc bạo lực mang danh “bảo vệ hạnh phúc gia đình” để lại hậu quả nặng nề về thể chất lẫn tinh thần cho nạn nhân. Dưới góc độ pháp lý, dù nguyên nhân xuất phát từ sự phản bội trong tình cảm hay vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng, không ai có quyền tự cho mình cái quyền xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của người khác. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu về các chế tài pháp lý nghiêm khắc dành cho những hành vi đánh ghen vi phạm pháp luật.

1. Đánh ghen tàn nhẫn là gì dưới góc độ pháp lý?

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, khái niệm “đánh ghen” không được quy định như một thuật ngữ pháp lý độc lập. Tuy nhiên, các hành vi cấu thành nên việc đánh ghen (như đánh đập, chửi bới, lột đồ, cắt tóc, quay video phát tán lên mạng xã hội…) lại vi phạm trực tiếp đến các quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ.

Mặc dù hành vi ngoại tình là vi phạm nghiêm trọng Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nhưng người bị phản bội không được phép sử dụng bạo lực để giải quyết. Hành vi đánh ghen tàn nhẫn thường xâm phạm vào hai khách thể chính được pháp luật hình sự bảo vệ:

• Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, sức khỏe: Các hành vi tát, đấm, đá, sử dụng hung khí (kéo, dao, axit…) gây thương tích cho “người thứ ba” hoặc người bạn đời.
• Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm: Các hành vi chửi rủa, lăng mạ giữa nơi công cộng, xé quần áo, bôi chất bẩn, hoặc quay clip tung lên mạng nhằm mục đích hạ nhục nạn nhân.

2. Khung hình phạt và cách Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật

Tùy thuộc vào tính chất, mức độ nghiêm trọng và hậu quả của hành vi, việc Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đồng thời phải bồi thường thiệt hại dân sự.

2.1. Xử phạt vi phạm hành chính

Đối với những vụ đánh ghen chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (tỷ lệ thương tích dưới mức quy định, tính chất làm nhục chưa gây hậu quả nghiêm trọng), cơ quan chức năng sẽ áp dụng Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 và Nghị định 144/2021/NĐ-CP để xử lý. Cụ thể:

• Hành vi xâm hại sức khỏe: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm: Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi có lời nói, hành động đe dọa, lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác.
• Hành vi gây rối trật tự công cộng: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng nếu vụ đánh ghen tụ tập đông người, gây mất an ninh trật tự tại nơi công cộng.

2.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Khi hậu quả của vụ đánh ghen vượt quá giới hạn xử phạt hành chính, việc Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật sẽ chuyển sang giai đoạn tố tụng hình sự. Các tội danh phổ biến nhất bao gồm:

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017):

Nếu người đánh ghen sử dụng hung khí nguy hiểm (như axit, dao, gậy gộc…) hoặc gây thương tích cho nạn nhân từ 11% trở lên (thậm chí dưới 11% nhưng thuộc các trường hợp tăng nặng như dùng a-xít sunfuric, dùng hung khí nguy hiểm), người vi phạm có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Ở các khung hình phạt nặng hơn, nếu gây thương tích nặng hoặc dẫn đến chết người, mức án có thể lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017):

Hành vi lột đồ, cắt tóc, bôi mắm tôm, xịt sơn vào người nạn nhân giữa chốn đông người là biểu hiện rõ nhất của tội danh này. Người phạm tội có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Nếu sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phát tán clip đánh ghen (khoản 2 Điều 155), khung hình phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Tội giết người (Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017):

Trong những trường hợp mất kiểm soát lý trí, người đánh ghen sử dụng hung khí tấn công vào các vùng trọng yếu trên cơ thể nạn nhân (đầu, cổ, ngực…) dẫn đến tử vong hoặc có khả năng dẫn đến tử vong, hành vi này sẽ bị truy cứu về tội Giết người với mức hình phạt cao nhất là tử hình.

2.3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự

Bên cạnh các chế tài của cơ quan nhà nước, người có hành vi đánh ghen còn phải chịu trách nhiệm bồi thường cho nạn nhân theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Các khoản bồi thường bao gồm:

• Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại.
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại.
• Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị.
• Bồi thường tổn thất về tinh thần: Mức bồi thường do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá 50 lần mức lương cơ sở, và do danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm không quá 10 lần mức lương cơ sở.

3. So sánh các tội danh phổ biến liên quan đến hành vi đánh ghen

Để hiểu rõ hơn về tính chất pháp lý, dưới đây là bảng so sánh hai tội danh thường được áp dụng nhất trong việc Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật:

4. Hỏi đáp pháp lý (FAQ) về những vấn đề liên quan

Câu hỏi 1: Nạn nhân không làm đơn tố cáo thì cơ quan công an có khởi tố vụ án đánh ghen không?

Trả lời: Việc Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật có phụ thuộc vào đơn yêu cầu của bị hại hay không còn tùy thuộc vào tội danh và khoản bị khởi tố. Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, chỉ khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại đối với Khoản 1 Điều 134 (Tội cố ý gây thương tích) và Khoản 1 Điều 155 (Tội làm nhục người khác). Nếu người đánh ghen vi phạm vào Khoản 2 trở lên (ví dụ: gây thương tích từ 11% đến 30% nhưng dùng hung khí nguy hiểm, hoặc làm nhục người khác bằng cách đưa clip lên mạng xã hội), cơ quan Công an hoàn toàn có thẩm quyền khởi tố vụ án mà không cần nạn nhân phải có đơn yêu cầu.

Câu hỏi 2: Những người đi cùng để “cổ vũ”, giữ tay chân nạn nhân cho người khác đánh ghen có bị phạt không?

Trả lời: Có. Trong pháp luật hình sự, đây được gọi là hành vi đồng phạm. Những người đi cùng, dù không trực tiếp đánh nhưng có hành vi giữ tay chân, xúi giục, kích động hoặc quay clip để tung lên mạng đều bị coi là người giúp sức hoặc người xúi giục. Tùy vào vai trò và tính chất của vụ việc, những đối tượng này sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm trong các tội danh tương ứng.

Câu hỏi 3: Phát hiện vợ/chồng ngoại tình, người trong cuộc nên làm gì để hợp pháp?

Trả lời: Thay vì tự ý thực hiện các hành vi bạo lực, người bị phản bội nên bình tĩnh thu thập chứng cứ (tin nhắn, hình ảnh, video, lời khai người làm chứng) một cách hợp pháp. Sau đó, có thể làm đơn tố cáo gửi đến cơ quan Công an hoặc chính quyền địa phương nơi “người thứ ba” hoặc người vợ/chồng đang cư trú, làm việc để yêu cầu xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng. Đồng thời, những chứng cứ này sẽ là lợi thế rất lớn khi nộp đơn ly hôn ra Tòa án, đặc biệt trong việc tranh chấp quyền nuôi con và phân chia tài sản.

5. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Sự tức giận khi bị phản bội là tâm lý dễ hiểu, nhưng việc sử dụng bạo lực để giải tỏa cơn ghen tuông chưa bao giờ là giải pháp khôn ngoan. Hàng loạt bản án tù giam đã được tuyên cho những người vợ, người chồng vì phút nông nổi mà vướng vào vòng lao lý. Lúc này, từ vị thế của một người bị hại trong quan hệ hôn nhân, họ lại trở thành tội phạm trước pháp luật, tự đánh mất tương lai, sự nghiệp và không thể tiếp tục chăm sóc con cái.

Do đó, việc hiểu rõ cách Xử lý hành vi đánh ghen tàn nhẫn theo quy định của pháp luật là hồi chuông cảnh tỉnh sâu sắc. Hãy sử dụng pháp luật như một công cụ sắc bén và văn minh để bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân, thay vì để cảm xúc tiêu cực dẫn dắt đến những hành vi vi phạm pháp luật không thể cứu vãn.