Kết hôn trái pháp luật là gì? Các trường hợp và cách xử lý

Kết hôn trái pháp luật là gì? Theo khoản 6 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, kết hôn trái pháp luật là việc nam, nữ đã đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng một bên hoặc cả hai bên vi phạm điều kiện kết hôn quy định tại Điều 8 của luật. Tòa án có thể hủy việc kết hôn trái pháp luật theo yêu cầu của người có quyền.

Mục lục

Điểm mấu chốt để hiểu kết hôn trái pháp luật là gì là đã có đăng ký kết hôn; chung sống như vợ chồng mà không đăng ký là trường hợp khác. Bài viết giải thích các trường hợp, ai có quyền yêu cầu hủy, hậu quả pháp lý và khả năng được công nhận hôn nhân.

Kết hôn trái pháp luật là gì theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014

Để hiểu kết hôn trái pháp luật là gì, cần đối chiếu với điều kiện kết hôn tại Điều 8.

Đối chiếu điều kiện để biết kết hôn trái pháp luật là gì

Điều kiện	Nội dung
Độ tuổi	Nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi
Ý chí	Việc kết hôn do nam, nữ tự nguyện quyết định
Năng lực	Không bị mất năng lực hành vi dân sự
Không thuộc trường hợp cấm	Không kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối kết hôn; không kết hôn với người đang có vợ, chồng; không kết hôn giữa người cùng dòng máu trực hệ, có họ trong phạm vi ba đời, và các trường hợp cấm khác

Vi phạm một trong các điều kiện này mà vẫn được đăng ký kết hôn thì đó là kết hôn trái pháp luật.

Kết hôn trái pháp luật là gì so với chung sống không đăng ký

Kết hôn trái pháp luật là gì - Đối chiếu điều kiện để biết kết hôn trái pháp luật là gì — Kết hôn trái pháp luật là gì – Đối chiếu điều kiện để biết kết hôn trái pháp luật là gì

Nam, nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng (trừ một số trường hợp chung sống trước ngày 03/01/1987 theo hướng dẫn). Đây không phải kết hôn trái pháp luật vì không có việc đăng ký.

Đọc thêm thủ tục đăng ký kết hôn 2026 hoặc kết hôn với người nước ngoài nếu bạn cần thông tin chi tiết hơn.

Các trường hợp kết hôn trái pháp luật thường gặp

Khi tìm hiểu kết hôn trái pháp luật là gì, có thể nhóm các trường hợp phổ biến như sau.

Tảo hôn, dạng kết hôn trái pháp luật phổ biến

Một hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi kết hôn (nam dưới 20, nữ dưới 18) nhưng vẫn được đăng ký, thường do khai sai năm sinh hoặc sai sót trong đăng ký.

Cưỡng ép, lừa dối kết hôn

Một bên bị đe dọa, uy hiếp tinh thần, hành hạ, ngược đãi buộc phải kết hôn; hoặc bị lừa dối về những yếu tố làm cho họ đồng ý kết hôn mà nếu biết sự thật sẽ không đồng ý.

Kết hôn khi đang có vợ hoặc chồng

Người đang có vợ, chồng hợp pháp lại đăng ký kết hôn với người khác, thường do khai gian tình trạng hôn nhân. Trường hợp này còn có thể bị xử lý về hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng.

Kết hôn giả tạo và các trường hợp kết hôn trái pháp luật khác

Kết hôn trái pháp luật là gì - Kết hôn khi đang có vợ hoặc chồng — Kết hôn trái pháp luật là gì – Kết hôn khi đang có vợ hoặc chồng

Kết hôn giả tạo là lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch, hưởng chế độ ưu đãi mà không nhằm xây dựng gia đình. Ngoài ra còn kết hôn giữa người cùng dòng máu trực hệ, có họ trong phạm vi ba đời, giữa cha mẹ nuôi với con nuôi và một số quan hệ thân thuộc khác bị cấm.

Lưu ý: Luật Hôn nhân và gia đình 2014 không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính, nhưng cũng không còn quy định "cấm" kết hôn cùng giới như luật cũ.

Ai có quyền yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật

Điều 10 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định những người có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật.

Ai được yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật

Người bị cưỡng ép kết hôn, bị lừa dối kết hôn (yêu cầu hoặc đề nghị Hội Liên hiệp phụ nữ yêu cầu).
Vợ, chồng của người đang có vợ, chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật khác của người kết hôn trái pháp luật.
Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, Hội Liên hiệp phụ nữ.
Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác khi phát hiện có quyền đề nghị các cơ quan trên yêu cầu Tòa án hủy.

Thủ tục yêu cầu hủy

Kết hôn trái pháp luật là gì - Ai được yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật — Kết hôn trái pháp luật là gì – Ai được yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật

Yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật được Tòa án giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự hoặc vụ án dân sự tùy trường hợp, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán. Các chủ đề pháp luật liên quan được tổng hợp đầy đủ trên thegioiluat.vn.

Hậu quả pháp lý khi hủy kết hôn trái pháp luật

Hiểu kết hôn trái pháp luật là gì không đầy đủ nếu thiếu phần hậu quả theo Điều 12.

Kết hôn trái pháp luật là gì về hậu quả nhân thân

Khi Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật, hai bên phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.

Quan hệ cha mẹ con khi hủy kết hôn trái pháp luật

Quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ và con được giải quyết như khi ly hôn: xác định người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ cấp dưỡng, quyền thăm nom.

Tài sản, nghĩa vụ, hợp đồng

Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa các bên được giải quyết theo quy định về chế độ tài sản của nam, nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn (Điều 16), tức theo thỏa thuận; không thỏa thuận được thì theo Bộ luật Dân sự và các quy định liên quan, bảo đảm quyền lợi của phụ nữ và con.

Nội dung	Cách giải quyết
Quan hệ vợ chồng	Chấm dứt
Con chung	Giải quyết như ly hôn
Tài sản	Theo thỏa thuận, không được thì theo pháp luật dân sự

Khi nào được công nhận hôn nhân

Một điểm nhân văn khi bàn kết hôn trái pháp luật là gì: theo khoản 2 Điều 11, nếu tại thời điểm Tòa án giải quyết yêu cầu hủy, cả hai bên đã có đủ các điều kiện kết hôn và cùng yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân, Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân đó. Thời kỳ hôn nhân được tính từ thời điểm các bên đủ điều kiện kết hôn. Ví dụ, đăng ký khi nữ mới 17 tuổi, đến khi Tòa giải quyết đã đủ 18 tuổi và cả hai muốn tiếp tục chung sống thì có thể được công nhận.

Câu hỏi thường gặp

Kết hôn trái pháp luật là gì và khác kết hôn giả tạo thế nào?

Kết hôn trái pháp luật là đã đăng ký kết hôn nhưng vi phạm điều kiện kết hôn. Kết hôn giả tạo là một dạng vi phạm điều kiện kết hôn, khi mục đích không phải xây dựng gia đình mà để hưởng lợi ích khác như xuất cảnh, nhập quốc tịch.

Kết hôn trái pháp luật có bị xử phạt không?

Tùy hành vi. Khai gian để đăng ký kết hôn, vi phạm chế độ một vợ một chồng, tổ chức tảo hôn có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP; trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Con sinh ra trong kết hôn trái pháp luật có được bảo vệ không?

Có. Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con được giải quyết như khi ly hôn; con được hưởng đầy đủ quyền như con trong hôn nhân hợp pháp.

Kết hôn trái pháp luật là gì khi một bên đã ly hôn nhưng bản án chưa có hiệu lực?

Nếu một bên đăng ký kết hôn mới khi bản án, quyết định ly hôn trước đó chưa có hiệu lực pháp luật, người đó vẫn đang có vợ hoặc chồng hợp pháp. Việc kết hôn mới vi phạm chế độ một vợ một chồng, thuộc trường hợp kết hôn trái pháp luật là gì theo luật định.

Kết hôn trái pháp luật là gì nếu chỉ sai sót giấy tờ?

Sai sót đơn thuần về thông tin (ví dụ ghi nhầm tên địa danh) không phải kết hôn trái pháp luật; trường hợp này làm thủ tục cải chính hộ tịch. Chỉ khi vi phạm điều kiện kết hôn mới là kết hôn trái pháp luật.

Kết luận

Kết hôn trái pháp luật là gì: là việc đã đăng ký kết hôn nhưng vi phạm điều kiện kết hôn tại Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, như tảo hôn, cưỡng ép, lừa dối, kết hôn khi đang có vợ hoặc chồng, kết hôn giả tạo. Người có quyền có thể yêu cầu Tòa án hủy; khi hủy, quan hệ vợ chồng chấm dứt, con chung được giải quyết như ly hôn, tài sản theo thỏa thuận hoặc pháp luật dân sự. Với tình huống cụ thể, nên tham khảo luật sư hoặc Hội Liên hiệp phụ nữ để được hỗ trợ.