Ly hôn giành quyền nuôi con: căn cứ của Tòa và chứng cứ

Ly hôn giành quyền nuôi con là tình huống vợ chồng không thỏa thuận được ai trực tiếp nuôi con sau ly hôn và đề nghị Tòa án quyết định. Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác; con từ đủ 07 tuổi trở lên được hỏi nguyện vọng.

Bài viết phân tích các căn cứ Tòa án xem xét, chứng cứ nên chuẩn bị và nghĩa vụ cấp dưỡng của bên không trực tiếp nuôi con.

Ly hôn giành quyền nuôi con: nguyên tắc của Tòa án

Thỏa thuận được ưu tiên

Cha mẹ có quyền thỏa thuận người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau ly hôn. Tòa án chỉ quyết định khi không thỏa thuận được hoặc thỏa thuận không bảo đảm quyền lợi của con.

Ba nguyên tắc khi ly hôn giành quyền nuôi con

Căn cứ Tòa xem xét khi ly hôn giành quyền nuôi con

Điều kiện vật chất

• Thu nhập ổn định, nghề nghiệp, khả năng tài chính.
• Chỗ ở ổn định, phù hợp cho con sinh hoạt, học tập.
• Điều kiện chăm sóc y tế, giáo dục.

Điều kiện tinh thần

• Thời gian dành cho con, ai là người thường xuyên chăm sóc, đưa đón, dạy học.
• Đạo đức, lối sống, sức khỏe của cha, mẹ.
• Tình cảm, sự gắn bó của con với từng người.
• Môi trường gia đình: ông bà, người thân hỗ trợ chăm sóc.

Yếu tố bất lợi khi ly hôn giành quyền nuôi con

Chứng cứ nên chuẩn bị khi ly hôn giành quyền nuôi con

Danh sách chứng cứ ly hôn giành quyền nuôi con

• Hợp đồng lao động, bảng lương, sao kê tài khoản, giấy tờ kinh doanh chứng minh thu nhập.
• Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, hợp đồng thuê nhà dài hạn.
• Xác nhận của nhà trường, sổ liên lạc, hình ảnh thể hiện việc chăm sóc, đưa đón con.
• Hồ sơ y tế của con thể hiện ai đưa con đi khám, chăm sóc khi ốm.
• Chứng cứ về hành vi bất lợi của bên kia (biên bản xử phạt bạo lực gia đình, xác nhận của chính quyền, tin nhắn đe dọa).
• Văn bản cam kết hỗ trợ của ông bà, người thân.

Lưu ý về chứng cứ

Chứng cứ phải thu thập hợp pháp; ghi âm, ghi hình nên được thực hiện công khai hoặc trong phạm vi không xâm phạm đời tư trái pháp luật. Tránh lôi kéo con vào mâu thuẫn hoặc tác động để con nói theo ý mình, Tòa án có thể nhận biết và đánh giá bất lợi. Để theo dõi các quy định mới, hãy ghé website Thế Giới Luật.

Nguyện vọng của con khi ly hôn giành quyền nuôi con

Với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án lấy ý kiến của con bằng văn bản hoặc trực tiếp hỏi trong môi trường thân thiện, có thể có sự tham gia của chuyên gia tâm lý hoặc đại diện nhà trường. Nguyện vọng của con là một căn cứ quan trọng nhưng không phải duy nhất; Tòa vẫn xem xét quyền lợi mọi mặt của con.

Cấp dưỡng sau khi ly hôn giành quyền nuôi con

Nghĩa vụ cấp dưỡng

Cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Mức và phương thức

Không cấp dưỡng thì sao

Người được cấp dưỡng có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế; người cố tình trốn tránh có thể bị xử phạt hành chính, trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng.

Song song đó, mức cấp dưỡng nuôi con và bài viết về giành quyền nuôi con khi ly hôn sẽ giúp bạn có thêm góc nhìn đầy đủ.

Ví dụ ly hôn giành quyền nuôi con

Anh Quang và chị My (giả định) ly hôn, có con gái 8 tuổi. Cả hai đều muốn nuôi con. Anh Quang thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác; chị My thu nhập thấp hơn, làm việc giờ hành chính, là người đưa đón, kèm con học từ nhỏ, sống cùng bố mẹ đẻ có nhà riêng gần trường. Chị nộp xác nhận của giáo viên chủ nhiệm, hình ảnh sinh hoạt, cam kết hỗ trợ của ông bà. Khi được hỏi, con bày tỏ muốn ở với mẹ. Tòa giao con cho chị My, anh Quang cấp dưỡng hằng tháng và được thăm con cuối tuần.

Phân tích

Thu nhập không phải yếu tố quyết định duy nhất. Thời gian chăm sóc thực tế, sự gắn bó và nguyện vọng của con đã giúp chị My ly hôn giành quyền nuôi con thành công; khoảng cách về tài chính được bù đắp bằng tiền cấp dưỡng.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con

Theo Điều 84, việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi cha mẹ có thỏa thuận phù hợp lợi ích của con, hoặc người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Cha, mẹ, người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, trẻ em, Hội Liên hiệp Phụ nữ có quyền yêu cầu.

Những sai lầm nên tránh

• Tự ý đưa con đi nơi khác, giấu con để gây áp lực với bên kia.
• Nói xấu cha hoặc mẹ trước mặt con.
• Từ chối cho bên kia gặp con trong quá trình giải quyết, có thể bị đánh giá là không vì lợi ích của con.

Câu hỏi thường gặp

Ly hôn giành quyền nuôi con khi con dưới 3 tuổi thì cha có cơ hội không?

Có, nếu chứng minh được người mẹ không đủ điều kiện trông nom, chăm sóc con (bệnh nặng, nghiện, bạo lực, bỏ mặc con) hoặc hai bên thỏa thuận giao con cho cha.

Thu nhập thấp có giành được quyền nuôi con không?

Có thể. Tòa xem xét tổng thể điều kiện chăm sóc, không chỉ thu nhập; bên kia vẫn phải cấp dưỡng.

Ly hôn giành quyền nuôi con có được nuôi cả hai con không?

Tòa có thể giao mỗi bên nuôi một con hoặc một bên nuôi cả hai tùy quyền lợi của từng con; thường hạn chế tách anh chị em nếu không cần thiết.

Ly hôn giành quyền nuôi con mất bao lâu?

Phụ thuộc tính chất vụ án; ly hôn có tranh chấp thường từ 4 đến 6 tháng ở cấp sơ thẩm, lâu hơn nếu có kháng cáo.

Kết luận

Ly hôn giành quyền nuôi con được Tòa án giải quyết dựa trên quyền lợi mọi mặt của con, ưu tiên mẹ với con dưới 36 tháng tuổi và xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi. Để tăng khả năng thành công, hãy chuẩn bị chứng cứ về thu nhập, chỗ ở, thời gian chăm sóc, sự gắn bó với con và tránh lôi kéo con vào mâu thuẫn. Dù ai nuôi con, bên còn lại vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thăm nom. Với vụ việc tranh chấp gay gắt, nên tham khảo luật sư.