Phá sản doanh nghiệp: điều kiện, thủ tục theo luật mới

Phá sản doanh nghiệp là tình trạng doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và bị Tòa án ra quyết định tuyên bố phá sản. Từ ngày 01/3/2026, thủ tục này áp dụng theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 (Luật số 142/2025/QH15), thay thế Luật Phá sản 2014, với điểm nhấn là tách riêng thủ tục phục hồi để doanh nghiệp có cơ hội tái cơ cấu trước khi bị tuyên bố phá sản.

Mục lục

Đối với chủ doanh nghiệp, chủ nợ và người lao động liên quan đến phá sản doanh nghiệp, hiểu đúng quy trình giúp bảo vệ quyền lợi và đưa ra quyết định kịp thời. Bài viết tóm tắt những điểm chính.

Phá sản doanh nghiệp là gì và khi nào xảy ra

Mất khả năng thanh toán

Điều kiện cốt lõi để mở thủ tục phá sản doanh nghiệp là doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, tức là không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ đến hạn trong thời hạn luật định kể từ ngày đến hạn. Không phải cứ thua lỗ là phá sản; doanh nghiệp lỗ nhưng vẫn trả được nợ đến hạn thì chưa thuộc diện này.

Đối tượng áp dụng

Phá sản doanh nghiệp - Mất khả năng thanh toán — Phá sản doanh nghiệp – Mất khả năng thanh toán

Quy định về phá sản doanh nghiệp tại Luật Phục hồi, phá sản 2025 áp dụng với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. Tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm có các quy định đặc thù theo luật chuyên ngành.

Luật Phục hồi, phá sản 2025: điểm mới đáng chú ý

Thông tin văn bản

Mục	Thông tin
Văn bản	Luật Phục hồi, phá sản 2025
Số hiệu	142/2025/QH15
Ngày hiệu lực	01/3/2026
Văn bản bị thay thế	Luật Phá sản 2014

Những thay đổi chính

Thủ tục phục hồi được tách thành chương riêng, không còn chỉ là một bước trong thủ tục phá sản. Doanh nghiệp có nguy cơ mất khả năng thanh toán có thể chủ động đề nghị phục hồi.
Thủ tục phục hồi rút gọn áp dụng với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, hoặc doanh nghiệp có không quá 20 chủ nợ không có bảo đảm và tổng nợ gốc đến 10 tỷ đồng.
Thủ tục phá sản rút gọn với doanh nghiệp nhỏ, ít chủ nợ, không còn tài sản để trả chi phí phá sản và một số trường hợp khác.
Nghị quyết hội nghị chủ nợ thông qua phương án phục hồi khi được chủ nợ đại diện từ 65% tổng số nợ của các chủ nợ tham gia biểu quyết tán thành.
Cho phép thực hiện trực tuyến nhiều thủ tục: tống đạt văn bản, nộp đơn, nộp lệ phí, cung cấp chứng cứ, tổ chức phiên họp.
Bổ sung quy định về xung đột lợi ích của quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.

Ai có quyền nộp đơn yêu cầu phá sản doanh nghiệp

Phá sản doanh nghiệp - Những thay đổi chính — Phá sản doanh nghiệp – Những thay đổi chính

Các chủ thể chính

Chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần khi khoản nợ đến hạn không được thanh toán.
Người lao động, công đoàn cơ sở khi doanh nghiệp không trả lương, các khoản nợ khác đến hạn.
Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp (có nghĩa vụ nộp đơn khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán).
Chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên, thành viên hợp danh, cổ đông hoặc nhóm cổ đông theo tỷ lệ luật định.

Lưu ý: người đại diện theo pháp luật không nộp đơn khi doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định, kể cả bồi thường thiệt hại phát sinh. Bạn có thể đọc thêm các bài hướng dẫn tương tự trên chuyên trang Thế Giới Luật.

Trình tự phục hồi và phá sản doanh nghiệp

Các bước cơ bản

Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi hoặc phá sản doanh nghiệp hoặc phá sản tại Tòa án có thẩm quyền.
Tòa án xem xét đơn, thụ lý, ra quyết định mở hoặc không mở thủ tục.
Chỉ định quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản; kiểm kê tài sản, lập danh sách chủ nợ, người mắc nợ.
Triệu tập hội nghị chủ nợ: xem xét phương án phục hồi hoặc đề nghị tuyên bố phá sản.
Thực hiện phương án phục hồi dưới sự giám sát; nếu không thành, Tòa ra quyết định tuyên bố phá sản.
Thanh lý tài sản, phân chia theo thứ tự ưu tiên, chấm dứt hoạt động doanh nghiệp.

Thứ tự phân chia tài sản

Phá sản doanh nghiệp - Các bước cơ bản — Phá sản doanh nghiệp – Các bước cơ bản

Khi tuyên bố phá sản doanh nghiệp, giá trị tài sản được phân chia theo thứ tự luật định: chi phí phá sản; khoản nợ lương, trợ cấp, bảo hiểm của người lao động; khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục nhằm phục hồi; nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, khoản nợ không có bảo đảm. Sau khi thanh toán hết mà còn dư thì phần còn lại thuộc về chủ sở hữu, thành viên, cổ đông.

Phá sản doanh nghiệp khác giải thể thế nào

Tiêu chí	Phá sản	Giải thể
Điều kiện	Mất khả năng thanh toán	Còn khả năng thanh toán hết nợ
Cơ quan quyết định	Tòa án	Doanh nghiệp tự quyết hoặc theo quyết định cơ quan có thẩm quyền
Thủ tục	Tư pháp, theo luật phục hồi, phá sản	Hành chính, theo Luật Doanh nghiệp
Bản chất	Biện pháp xử lý nợ	Chấm dứt hoạt động chủ động

Người quản lý doanh nghiệp bị phá sản

Sau khi phá sản doanh nghiệp, người giữ chức vụ quản lý của doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản mà cố ý vi phạm quy định có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ tương tự, cấm thành lập, quản lý doanh nghiệp trong thời hạn luật định. Đây là chế tài nhằm hạn chế việc lợi dụng phá sản để trốn nợ.

Bên cạnh đó, nhiều người cũng tìm hiểu mẫu Hợp đồng mua bán đồng phục và bài viết về luật Doanh nghiệp 2020.

Dấu hiệu cảnh báo và cách phòng tránh phá sản doanh nghiệp

Dấu hiệu sớm

Dòng tiền âm kéo dài nhiều kỳ, phải vay nợ mới để trả nợ cũ.
Chậm trả lương, chậm đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.
Nhiều khoản nợ nhà cung cấp quá hạn, bị cắt hạn mức tín dụng.
Phụ thuộc vào một vài khách hàng lớn, mất khách hàng là mất doanh thu chủ yếu.

Hướng xử lý trước khi phá sản doanh nghiệp

Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, ban lãnh đạo nên rà soát chi phí, đàm phán giãn nợ với chủ nợ, bán bớt tài sản không cần thiết, tìm nhà đầu tư mới. Luật Phục hồi, phá sản 2025 cho phép doanh nghiệp có nguy cơ mất khả năng thanh toán chủ động đề nghị mở thủ tục phục hồi, được Tòa án giám sát, giúp tránh việc chủ nợ đồng loạt khởi kiện.

Vai trò của tư vấn chuyên môn

Kế toán, kiểm toán, luật sư và quản tài viên có thể giúp đánh giá tình trạng tài chính, xây dựng phương án phục hồi khả thi và đại diện doanh nghiệp làm việc với chủ nợ. Tư vấn sớm thường tốn ít chi phí hơn nhiều so với xử lý khi doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán.

Câu hỏi thường gặp

Phá sản doanh nghiệp áp dụng luật nào từ năm 2026?

Từ ngày 01/3/2026, áp dụng Luật Phục hồi, phá sản 2025 (Luật số 142/2025/QH15), thay thế Luật Phá sản 2014. Các vụ việc đang giải quyết thực hiện theo quy định chuyển tiếp.

Doanh nghiệp thua lỗ có bị phá sản không?

Không nhất thiết. Thủ tục phá sản chỉ mở khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán khoản nợ đến hạn theo luật định. Doanh nghiệp thua lỗ nhưng vẫn trả được nợ đến hạn chưa thuộc diện phá sản.

Người lao động có được nộp đơn yêu cầu phá sản không?

Có. Người lao động, công đoàn cơ sở có quyền nộp đơn khi doanh nghiệp không trả lương, các khoản nợ khác đến hạn theo điều kiện luật định. Khi phân chia tài sản, nợ lương được ưu tiên sau chi phí phá sản.

Kết luận

Phá sản doanh nghiệp là thủ tục tư pháp do Tòa án giải quyết khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, từ ngày 01/3/2026 áp dụng Luật Phục hồi, phá sản 2025 với thủ tục phục hồi tách riêng, thủ tục rút gọn và nhiều thủ tục trực tuyến. Doanh nghiệp gặp khó khăn nên cân nhắc phục hồi sớm thay vì để mất khả năng thanh toán kéo dài. Chủ nợ, người lao động cần biết quyền nộp đơn và thứ tự ưu tiên thanh toán. Với vụ việc cụ thể, nên tham khảo luật sư hoặc quản tài viên để được hướng dẫn.