Thường trú là gì? Điều kiện, hồ sơ và thủ tục đăng ký

Thường trú là gì? Theo khoản 8 Điều 2 Luật Cư trú 2020, nơi thường trú là nơi công dân sinh sống ổn định, lâu dài và đã được đăng ký thường trú. Đây là nơi cư trú chính của mỗi người, gắn với nhiều quyền lợi như cho con đi học, làm giấy tờ, hưởng chính sách tại địa phương.

Mục lục

Từ ngày 01/01/2023, sổ hộ khẩu giấy không còn được sử dụng; thông tin thường trú được quản lý trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và có thể tra cứu qua ứng dụng VNeID. Bài viết giải thích khái niệm, điều kiện, hồ sơ và cách đăng ký thường trú.

Thường trú là gì theo Luật Cư trú 2020

Để hiểu thường trú là gì, cần đặt nó trong hệ thống các khái niệm về cư trú.

Thường trú là gì trong các khái niệm về cư trú

Khái niệm	Định nghĩa theo Luật Cư trú 2020
Cư trú	Việc công dân sinh sống tại một địa điểm thuộc đơn vị hành chính cấp xã
Nơi thường trú	Nơi sinh sống ổn định, lâu dài và đã được đăng ký thường trú
Nơi tạm trú	Nơi sinh sống trong một khoảng thời gian nhất định ngoài nơi thường trú và đã được đăng ký tạm trú
Nơi ở hiện tại	Nơi thường trú hoặc nơi tạm trú mà công dân đang thường xuyên sinh sống; trường hợp không có hai nơi này thì là nơi công dân đang thực tế sinh sống

Thường trú là gì: mỗi người chỉ có một nơi

Thường trú là gì - Thường trú là gì trong các khái niệm về cư trú — Thường trú là gì – Thường trú là gì trong các khái niệm về cư trú

Mỗi công dân chỉ được đăng ký thường trú tại một chỗ ở hợp pháp. Khi đăng ký thường trú ở nơi mới, cơ quan đăng ký sẽ cập nhật và nơi thường trú cũ tự động được thay đổi trên Cơ sở dữ liệu về cư trú. Nhiều hướng dẫn pháp luật thiết thực khác được cập nhật thường xuyên trên Thế Giới Luật.

Để hiểu rõ hơn các vấn đề liên quan, hãy đọc thêm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và bài viết về thủ tục đăng ký thường trú 2025.

Điều kiện đăng ký thường trú

Biết thường trú là gì rồi, câu hỏi tiếp theo là ai được đăng ký và cần điều kiện gì. Điều 20 Luật Cư trú 2020 quy định ba nhóm trường hợp chính.

Ba nhóm trường hợp sau khi hiểu thường trú là gì

Trường hợp	Điều kiện
Có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình	Chỉ cần chứng minh quyền sở hữu, không phụ thuộc diện tích
Về ở với người thân	Vợ về ở với chồng hoặc ngược lại; con về ở với cha mẹ hoặc ngược lại; người cao tuổi về ở với anh chị em ruột, cháu ruột; người chưa thành niên về ở với ông bà, người giám hộ… phải được chủ hộ, chủ sở hữu đồng ý
Thuê, mượn, ở nhờ	Được chủ sở hữu đồng ý, bảo đảm diện tích nhà ở tối thiểu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định (không thấp hơn 08 m2 sàn/người)

Chỗ ở hợp pháp là gì

Thường trú là gì - Ba nhóm trường hợp sau khi hiểu thường trú là gì — Thường trú là gì – Ba nhóm trường hợp sau khi hiểu thường trú là gì

Chỗ ở hợp pháp là nơi được sử dụng để sinh sống, thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của công dân: nhà ở, tàu, thuyền, phương tiện khác dùng để ở. Giấy tờ chứng minh có thể là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê nhà, văn bản cho mượn, cho ở nhờ.

Trường hợp không được đăng ký thường trú mới

Không được đăng ký thường trú mới tại chỗ ở nằm trong địa điểm cấm, khu vực cấm xây dựng, lấn chiếm hành lang an toàn; chỗ ở đã có quyết định thu hồi đất, phá dỡ; chỗ ở đang có tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng chưa được giải quyết; chỗ ở bị tịch thu.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký thường trú

Hồ sơ cần chuẩn bị khi đã rõ thường trú là gì

Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (mẫu CT01).
Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp.
Với trường hợp về ở với người thân: giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân (giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn…) và ý kiến đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu (ghi trong tờ khai hoặc văn bản riêng).
Với trường hợp thuê, mượn, ở nhờ: hợp đồng, văn bản cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ và giấy tờ chứng minh đủ diện tích tối thiểu.

Các bước thực hiện

Thường trú là gì - Hồ sơ cần chuẩn bị khi đã rõ thường trú là gì — Thường trú là gì – Hồ sơ cần chuẩn bị khi đã rõ thường trú là gì

Nộp hồ sơ tại Công an cấp xã nơi có chỗ ở hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID.
Cơ quan đăng ký kiểm tra, cấp phiếu tiếp nhận; nếu hồ sơ thiếu sẽ hướng dẫn bổ sung.
Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú thẩm định, cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký.
Người đăng ký kiểm tra thông tin thường trú trên VNeID; khi cần có thể đề nghị cấp giấy xác nhận thông tin về cư trú.

Lệ phí

Lệ phí đăng ký thường trú theo quy định của Bộ Tài chính, mức thu khi nộp trực tuyến thấp hơn nộp trực tiếp. Một số đối tượng được miễn như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, người có công với cách mạng.

Phân biệt thường trú và tạm trú

Nhiều người hỏi thường trú là gì và khác tạm trú ra sao. Bảng sau tóm tắt điểm khác biệt.

Tiêu chí	Thường trú	Tạm trú
Tính chất	Sinh sống ổn định, lâu dài	Sinh sống trong thời gian nhất định
Số lượng	Chỉ một nơi	Có thể đăng ký tại nơi khác ngoài thường trú
Thời hạn	Không xác định	Tối đa 02 năm, được gia hạn nhiều lần
Nghĩa vụ đăng ký	Khi đủ điều kiện và có nhu cầu	Khi đến sinh sống từ 30 ngày trở lên ngoài nơi thường trú
Điều kiện	Chặt chẽ hơn (chỗ ở hợp pháp, quan hệ, diện tích)	Có chỗ ở hợp pháp, được chủ sở hữu đồng ý

Ví dụ minh họa thường trú là gì

Anh Sơn (giả định) quê ở Nghệ An, làm việc tại Bắc Ninh và vừa mua một căn hộ. Để chuyển thường trú, anh chuẩn bị tờ khai CT01 và bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu căn hộ, nộp trực tuyến trên VNeID. Sau 07 ngày làm việc, thông tin nơi thường trú của anh được cập nhật về địa chỉ căn hộ, nơi thường trú cũ ở quê tự động thay đổi. Nhờ có thường trú mới, anh thuận tiện đăng ký cho con đi học theo tuyến và làm các thủ tục hành chính tại nơi ở.

Nếu anh Sơn chỉ thuê nhà

Nếu thuê căn hộ, anh cần hợp đồng thuê có công chứng hoặc chứng thực (theo yêu cầu của địa phương), ý kiến đồng ý của chủ nhà và bảo đảm diện tích tối thiểu theo quy định của tỉnh. Nếu không đủ điều kiện thường trú, anh có thể đăng ký tạm trú.

Thường trú là gì khi bị xóa đăng ký

Theo Luật Cư trú 2020, người đã đăng ký thường trú bị xóa đăng ký trong một số trường hợp như: chết, bị Tòa án tuyên bố mất tích hoặc đã chết; ra nước ngoài để định cư; vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký tạm trú ở nơi khác hoặc không khai báo tạm vắng (trừ trường hợp luật định); đã được đăng ký thường trú ở nơi khác; được chủ sở hữu chỗ ở cho thuê, cho mượn đồng ý nhưng sau đó chấm dứt thỏa thuận mà quá 12 tháng không đăng ký thường trú nơi mới.

Câu hỏi thường gặp

Thường trú là gì và có còn sổ hộ khẩu không?

Thường trú là nơi công dân sinh sống ổn định, lâu dài và đã được đăng ký. Sổ hộ khẩu giấy đã hết giá trị từ 01/01/2023; thông tin thường trú được quản lý điện tử và tra cứu qua VNeID hoặc giấy xác nhận thông tin về cư trú.

Thường trú là gì khác với quê quán thế nào?

Quê quán là nơi sinh trưởng của cha, ông nội hoặc mẹ, bà ngoại theo quy định về hộ tịch, không thay đổi. Nơi thường trú là nơi đang sinh sống ổn định, có thể thay đổi khi bạn chuyển đi.

Đăng ký thường trú mất bao lâu?

Thời hạn giải quyết là 07 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan đăng ký cư trú nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Thường trú là gì nếu ở nhà thuê, có được đăng ký không?

Được, nếu chủ nhà đồng ý và chỗ ở bảo đảm diện tích tối thiểu theo quy định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh khám phá thêm.

Kết luận

Thường trú là gì: là nơi công dân sinh sống ổn định, lâu dài và đã được đăng ký với cơ quan công an theo Luật Cư trú 2020; mỗi người chỉ có một nơi thường trú. Điều kiện đăng ký tùy trường hợp: có nhà riêng, về ở với người thân hoặc thuê, mượn, ở nhờ với diện tích đủ tối thiểu. Hồ sơ đơn giản, có thể nộp trực tuyến qua VNeID và giải quyết trong 07 ngày làm việc. Khi chuyển chỗ ở, hãy chủ động đăng ký để bảo đảm quyền lợi và tránh bị xử phạt về cư trú.