Các trường đào tạo luật: trường nào hợp với nghề bạn muốn

Các trường đào tạo luật ở Việt Nam nhiều hơn nhiều so với những cái tên quen thuộc mà học sinh lớp 12 hay nhắc. Vấn đề không phải là thiếu lựa chọn, mà là không biết trường nào hợp với hướng nghề mình nhắm tới. Bài này phân nhóm các trường theo khu vực và thế mạnh đào tạo, rồi chỉ ra bộ tiêu chí chọn trường theo từng định hướng cụ thể. Không có bảng xếp hạng “trường nào tốt nhất”, vì câu hỏi đó gần như luôn sai ngay từ đầu.

Mục lục

Các trường đào tạo luật hiện nay: bức tranh thực tế, không tô hồng

Cả nước có vài chục cơ sở giáo dục đại học tuyển sinh ngành luật, và con số này vẫn tăng đều mỗi mùa tuyển sinh. Trong đó chỉ một nhóm nhỏ là trường chuyên ngành luật đúng nghĩa, phần còn lại là khoa luật nằm trong các trường đa ngành.

Không phải cứ có chữ “luật” trong tên mới đào tạo luật

Nhiều trường kinh tế, kỹ thuật, sư phạm đều mở ngành luật kinh tế hoặc luật học trong khoảng mười năm trở lại đây. Chất lượng giữa các nhóm này chênh nhau khá rõ, chủ yếu ở đội ngũ giảng viên, mạng lưới thực tập và sức nặng của tấm bằng khi đi phỏng vấn.

Điều đáng nói là bằng cử nhân luật, dù cấp bởi trường nào, đều đủ điều kiện đầu vào để học tiếp lớp đào tạo nghề luật sư, công chứng viên hay thi tuyển vào ngành tòa án, kiểm sát. Nghĩa là cánh cửa pháp lý mở như nhau. Cái khác nhau nằm ở quãng đường đi tới cánh cửa đó.

Bằng như nhau, trải nghiệm học rất khác nhau

Các trường đào tạo luật - Không phải cứ có chữ — Các trường đào tạo luật – Không phải cứ có chữ “luật” trong tên mới đào tạo luật

Ở các trường đào tạo luật lâu năm, sinh viên được va chạm sớm với phiên tòa giả định, các cuộc thi hùng biện pháp lý, hồ sơ vụ án thật do giảng viên từng hành nghề mang về lớp. Ở nhóm trường mới mở ngành, phần lớn thời gian vẫn là học lý thuyết trên giảng đường.

Đây là điểm mà tư vấn tuyển sinh hiếm khi nói thẳng. Bốn năm học ở môi trường thiếu hoạt động thực hành khiến sinh viên ra trường biết luật nhưng không biết làm việc với hồ sơ pháp lý, và phải học lại từ đầu ở nơi làm việc.

Phân nhóm các trường đào tạo luật theo khu vực và thế mạnh

Bảng dưới đây chia theo nhóm chứ không xếp hạng. Mỗi nhóm có một kiểu sinh viên phù hợp riêng.

Nhóm trường	Khu vực	Thế mạnh đào tạo thường thấy	Phù hợp với ai
Trường chuyên ngành luật (ĐH Luật Hà Nội, ĐH Luật TP.HCM, ĐH Luật thuộc ĐHQG Hà Nội, ĐH Luật – ĐH Huế)	Hà Nội, TP.HCM, Huế	Nền luật học toàn diện, mạnh về luật dân sự, hình sự, hành chính; mạng lưới cựu sinh viên trong ngành tư pháp dày	Người nhắm tòa án, viện kiểm sát, luật sư tranh tụng
Trường thuộc khối kinh tế – ngoại thương (ĐH Kinh tế Quốc dân, ĐH Ngoại thương, ĐH Kinh tế – Luật thuộc ĐHQG TP.HCM, ĐH Thương mại)	Hà Nội, TP.HCM	Luật kinh tế, luật thương mại quốc tế, hợp đồng, đầu tư; sinh viên quen tư duy kinh doanh	Người nhắm pháp chế doanh nghiệp, công ty luật thương mại
Trường thuộc khối nội chính, quốc phòng – an ninh (Học viện Tòa án, các học viện thuộc ngành công an)	Chủ yếu Hà Nội	Đào tạo gắn với vị trí việc làm cụ thể, có quy trình sơ tuyển riêng và ràng buộc phân công công tác	Người xác định rõ đi theo khu vực nhà nước
Khoa luật trong đại học đa ngành công lập (ĐH Cần Thơ, ĐH Vinh, ĐH Đà Lạt, ĐH Sài Gòn, ĐH Mở TP.HCM và nhiều trường vùng khác)	Trải khắp ba miền	Học phí công lập, gần nhà, đủ nền tảng cho công việc pháp lý địa phương	Người muốn làm việc tại tỉnh, hoặc cần tiết kiệm chi phí
Trường tư thục và trường có yếu tố quốc tế	Chủ yếu đô thị lớn	Cơ sở vật chất tốt, lớp nhỏ, chú trọng ngoại ngữ và kỹ năng mềm	Người có điều kiện tài chính, đặt nặng môi trường học

Bảng này mô tả xu hướng chung, không phải quy tắc cứng. Một khoa luật trường vùng vẫn có thể mạnh vượt trội ở một mảng hẹp như luật đất đai hay luật môi trường, tùy vào giảng viên đầu ngành mà trường giữ được.

Về điểm chuẩn và học phí: đừng tin con số truyền miệng

Các trường đào tạo luật - Phân nhóm các trường đào tạo luật theo khu vực và thế mạnh — Các trường đào tạo luật – Phân nhóm các trường đào tạo luật theo khu vực và thế mạnh

Điểm chuẩn ngành luật dao động rất mạnh giữa các trường, giữa các tổ hợp xét tuyển và giữa các phương thức. Cùng một trường, điểm theo phương thức xét học bạ, xét điểm thi tốt nghiệp và xét chứng chỉ quốc tế có thể lệch nhau đáng kể.

Học phí cũng vậy. Chương trình đại trà của trường công, chương trình chất lượng cao và chương trình liên kết quốc tế nằm ở ba mức hoàn toàn khác nhau, lại còn tăng theo lộ trình từng năm.

Con số duy nhất đáng tin là con số trong đề án tuyển sinh của chính trường đó, công bố trên website trường trong mùa tuyển sinh năm bạn thi. Mọi bảng điểm chuẩn chép lại trên diễn đàn đều có nguy cơ đã cũ.

Tiêu chí chọn trường theo từng định hướng nghề

Đây là phần quan trọng nhất khi so sánh các trường đào tạo luật. Hãy đi ngược: xác định nghề trước, rồi mới chọn trường.

Nhắm tòa án, viện kiểm sát, luật sư tranh tụng

Ưu tiên trường có nền tảng luật hình sự, tố tụng và dân sự vững, có hoạt động phiên tòa giả định thường xuyên. Mạng lưới cựu sinh viên đang làm trong hệ thống cơ quan tiến hành tố tụng cũng có giá trị thật, vì đó là nơi bạn xin thực tập và học nghề.

Hỏi thẳng trường một câu: sinh viên năm ba năm tư có được đi dự phiên tòa thật, có được tham gia trợ giúp pháp lý cộng đồng không. Câu trả lời cho biết nhiều hơn cả bảng xếp hạng.

Nhắm pháp chế doanh nghiệp, tư vấn hợp đồng, M&A

Các trường đào tạo luật - Nhắm tòa án, viện kiểm sát, luật sư tranh tụng — Các trường đào tạo luật – Nhắm tòa án, viện kiểm sát, luật sư tranh tụng

Ở hướng này, tiếng Anh pháp lý và kiến thức kinh tế quan trọng ngang kiến thức luật. Trường khối kinh tế hoặc chương trình luật thương mại quốc tế thường cho lợi thế rõ, vì sinh viên quen đọc hợp đồng song ngữ và hiểu logic vận hành của doanh nghiệp.

Hãy xem chương trình đào tạo có các môn về thuế, kế toán căn bản, sở hữu trí tuệ, trọng tài thương mại hay không. Thiếu nhóm môn này, bạn sẽ phải tự bù bằng khóa học bên ngoài sau khi ra trường.

Nhắm giảng dạy, nghiên cứu hoặc du học

Nhóm này cần trường có đội ngũ tiến sĩ đông, có tạp chí khoa học, có chương trình sau đại học ổn định. Các trường đào tạo luật lâu năm và một số đại học quốc gia có ưu thế ở đây nhờ hệ sinh thái nghiên cứu sẵn có.

Nếu tính du học, hãy kiểm tra trường có chương trình trao đổi, có giảng dạy bằng tiếng Anh và có kinh nghiệm hỗ trợ hồ sơ học bổng hay không. Bảng điểm đẹp thôi chưa đủ, thư giới thiệu từ giảng viên có tên tuổi mới là thứ khó thay thế.

Những yếu tố ít người cân nhắc nhưng ảnh hưởng lớn

Chọn trong nhóm các trường đào tạo luật, phần lớn thí sinh chỉ nhìn điểm chuẩn và danh tiếng. Vài yếu tố dưới đây tác động tới bốn năm học nhiều hơn thế.

Vị trí địa lý quyết định cơ hội thực tập

Văn phòng luật sư, công ty luật nước ngoài, phòng pháp chế của các tập đoàn tập trung ở Hà Nội và TP.HCM. Học ở hai thành phố này, bạn có thể đi thực tập bán thời gian từ năm ba mà vẫn theo kịp lịch học.

Học ở tỉnh, cơ hội đó ít hơn hẳn, nhưng đổi lại chi phí sinh hoạt nhẹ và bạn dễ tạo quan hệ với văn phòng công chứng, phòng tư pháp địa phương nếu định lập nghiệp tại quê nhà.

Hoạt động ngoài giờ mới là nơi rèn nghề

Câu lạc bộ pháp lý, các cuộc thi tranh biện, nhóm nghiên cứu khoa học sinh viên tạo ra khoảng cách rất lớn giữa hai sinh viên cùng điểm số. Nhà tuyển dụng nhìn vào những thứ đó để đoán khả năng làm việc thật.

Trước khi đăng ký nguyện vọng, thử tìm fanpage các câu lạc bộ luật của trường và xem họ hoạt động thế nào trong hai năm gần nhất. Một câu lạc bộ im lìm là dấu hiệu đáng lưu tâm.

Ai hợp và ai chưa hợp với ngành luật

Ngành này hợp với người chịu được việc đọc văn bản dài, thích lập luận có căn cứ và đủ kiên nhẫn với những quy trình chậm. Khả năng viết mạch lạc quan trọng hơn khả năng nói hay, dù nhiều người tưởng ngược lại.

Ngược lại, nếu bạn mong ra trường là có thu nhập cao ngay, hoặc ngại việc học liên tục suốt đời vì luật thay đổi thường xuyên, hãy cân nhắc kỹ. Giai đoạn hai đến bốn năm đầu sau tốt nghiệp thường vất vả, lương khiêm tốn và khối lượng việc lớn.

Cũng đừng chọn ngành luật chỉ vì gia đình có người trong nghề. Lợi thế quan hệ giúp bạn có chỗ thực tập, nhưng không giúp bạn qua được kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề luật sư hay các kỳ tuyển dụng công chức ngành tư pháp.

Kết luận

Việc so sánh các trường đào tạo luật chỉ có ý nghĩa khi bạn đã hình dung được mình muốn làm gì với tấm bằng đó. Trường tốt nhất là trường có thế mạnh trùng với hướng nghề bạn nhắm, nằm ở nơi bạn có thể thực tập được, và có mức học phí gia đình theo nổi trong bốn năm liền cùng thegioiluat.

Trước khi chốt nguyện vọng, hãy mở đề án tuyển sinh chính thức của từng trường để đối chiếu chỉ tiêu, tổ hợp xét tuyển, học phí và điều kiện riêng, vì các thông tin này được điều chỉnh theo từng năm và có thể khác với những gì bạn đọc được ở nơi khác. Nếu còn phân vân, liên hệ trực tiếp phòng đào tạo của trường sẽ nhanh và chính xác hơn hỏi trên mạng.