Án phí ly hôn 2026: bảng mức thu và cách tính chi tiết

Án phí ly hôn là khoản tiền đầu tiên nhiều người muốn biết khi cầm đơn ra tòa, vì nó quyết định họ phải chuẩn bị bao nhiêu. Câu trả lời không nằm ở một con số duy nhất. Một vụ chỉ xin chấm dứt quan hệ vợ chồng và một vụ kèm tranh chấp khối tài sản chung được tính theo hai cách hoàn toàn khác nhau. Bài này bóc tách từng trường hợp, kèm bảng tra, ai phải nộp và khi nào được miễn giảm.

Án phí ly hôn được tính theo nguyên tắc nào

Toàn bộ mức thu nằm trong danh mục án phí, lệ phí tòa án do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành, hiện hành là Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. Ly hôn là vụ việc dân sự, nên nó chịu cùng khung tính với các tranh chấp dân sự khác.

Điểm mấu chốt cần nắm trước khi tra bảng: pháp luật chia vụ việc dân sự thành hai loại, có giá ngạch và không có giá ngạch. Giá ngạch nghĩa là yêu cầu của bạn quy ra được thành tiền.

Hai loại vụ việc quyết định mức tiền

Nếu hai vợ chồng chỉ yêu cầu tòa cho ly hôn, kể cả có kèm việc giao con cho ai nuôi và mức cấp dưỡng, vụ việc vẫn được xếp vào loại không có giá ngạch. Mức thu là một con số cố định, không phụ thuộc bạn giàu hay nghèo.

Ngược lại, khi một bên yêu cầu tòa chia tài sản chung và hai người không tự thống nhất được, phần tài sản đang tranh chấp trở thành giá ngạch. Lúc này án phí ly hôn được tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị tài sản, và con số có thể lên tới hàng chục triệu đồng.

Tạm ứng án phí là khoản phải nộp trước

Điều nhiều người nhầm là tưởng nộp đơn xong mới tính tiền. Thực tế tòa sẽ ra thông báo tạm ứng án phí trước, người nộp đơn phải đi nộp và mang biên lai về, tòa mới thụ lý vụ án.

Mức tạm ứng thường bằng 50% mức án phí dự tính đối với vụ có giá ngạch, còn vụ không có giá ngạch thì tạm ứng bằng luôn mức án phí. Khoản đã tạm ứng sau đó được đối trừ vào nghĩa vụ ghi trong bản án.

Bảng án phí ly hôn theo từng trường hợp

Bảng dưới đây tổng hợp mức thu ở cấp sơ thẩm theo danh mục hiện hành. Bạn xác định vụ của mình thuộc dòng nào trước, rồi mới tính tiền.

Ba dòng đầu cho thấy một điều đáng chú ý: giành quyền nuôi con dù căng thẳng đến mấy cũng không làm tăng án phí, vì yêu cầu đó không quy ra tiền được. Chỉ tài sản mới đẩy con số lên.

Khi có tranh chấp tài sản, tính theo bậc lũy tiến

Cách đọc bảng: giả sử phần tài sản hai bên tranh chấp được xác định 1 tỷ đồng, mức án phí là 36 triệu cộng 3% của 200 triệu vượt trội, tức 42 triệu đồng. Con số này chia cho hai người theo tỷ lệ phần tài sản mỗi bên được chia.

Chỉ phần đang tranh chấp mới bị tính tiền

Đây là chi tiết bị bỏ sót nhiều nhất và cũng là chỗ tiết kiệm được nhiều tiền nhất. Nếu vợ chồng đã ký thỏa thuận phân chia tài sản và chỉ đề nghị tòa ghi nhận, phần đó không tính vào giá ngạch.

Nói cách khác, một cặp có khối tài sản 5 tỷ nhưng tự chia xong 4,5 tỷ, chỉ nhờ tòa phân xử 500 triệu còn lại, thì án phí tính trên 500 triệu. Thương lượng được bao nhiêu là bớt tiền bấy nhiêu.

Trước khi nộp đơn, hãy ngồi lại rà từng tài sản và tách rõ cái nào đã đồng ý, cái nào thực sự bất đồng. Một buổi thương lượng có thể tiết kiệm vài chục triệu án phí.

Ai phải nộp án phí ly hôn

Người khởi kiện luôn là người ứng tiền trước, nhưng người cuối cùng chịu tiền thì do bản án quyết định. Hai vai này khác nhau và hay bị lẫn.

Thuận tình ly hôn

Với thuận tình ly hôn, hai người cùng yêu cầu nên về nguyên tắc mỗi bên chịu một nửa, trừ khi họ tự thỏa thuận để một người nộp toàn bộ. Tòa tôn trọng thỏa thuận này nếu được ghi rõ trong đơn.

Trên thực tế, phần lớn các cặp để một người đi nộp cho gọn rồi tự cân đối với nhau. Cách làm này không sai, chỉ cần thống nhất trước để tránh mâu thuẫn về sau.

Đơn phương ly hôn

Với đơn phương ly hôn, nguyên đơn nộp tạm ứng và cũng là người chịu án phí sơ thẩm, ngay cả khi tòa chấp nhận yêu cầu ly hôn của mình. Đây là quy định riêng cho án ly hôn, khác với nguyên tắc chung “ai thua thì chịu” trong các vụ dân sự khác.

Riêng phần tài sản thì tính riêng. Mỗi bên chịu án phí tương ứng với giá trị phần tài sản mà tòa chia cho mình, nên bên được chia nhiều hơn sẽ nộp nhiều hơn.

Trường hợp kháng cáo

Người kháng cáo phải nộp tạm ứng án phí phúc thẩm. Nếu tòa phúc thẩm sửa bản án theo hướng có lợi cho họ, họ không phải chịu khoản này, tiền được xử lý theo quyết định của bản án phúc thẩm.

Trường hợp được miễn, giảm hoặc không phải nộp

Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 dành riêng các điều luật cho ba nhóm khác nhau: không phải nộp, được miễn và được giảm. Nhiều người đủ điều kiện nhưng không biết để làm đơn.

Được miễn toàn bộ

Nhóm được miễn gồm người thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo theo chuẩn của Chính phủ, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng, và người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.

Muốn được miễn, bạn phải có đơn đề nghị kèm giấy tờ chứng minh, thường là giấy xác nhận hộ nghèo do UBND cấp xã cấp hoặc giấy tờ về diện đối tượng chính sách. Đơn nộp cùng lúc với đơn khởi kiện, không nên để đến khi tòa đã ra thông báo tạm ứng.

Được giảm một phần

Người gặp khó khăn về kinh tế nhưng chưa thuộc diện hộ nghèo vẫn có thể xin giảm, với mức giảm tối đa một nửa. Cơ sở là văn bản xác nhận hoàn cảnh của UBND cấp xã nơi cư trú hoặc của cơ quan, tổ chức nơi làm việc.

Cần nói thẳng: mức độ dễ dãi khi xét đơn xin giảm không giống nhau giữa các địa phương. Có nơi chỉ cần xác nhận của xã là chấp nhận, có nơi yêu cầu giải trình thêm về thu nhập và nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Khi nào không phải nộp

Khác với miễn, có những trường hợp bản chất là không phát sinh nghĩa vụ. Ví dụ khi tòa trả lại đơn khởi kiện, hoặc vụ án bị đình chỉ ở giai đoạn chưa thụ lý, người nộp đơn được hoàn lại tiền tạm ứng.

Những chỗ người ta hay hiểu nhầm

Hiểu nhầm phổ biến nhất là gộp mọi khoản phải trả vào một cụm gọi chung là án phí ly hôn. Thực tế còn các khoản riêng nằm ngoài án phí.

Chi phí thẩm định giá không nằm trong án phí

Khi tranh chấp nhà đất mà hai bên không thống nhất giá, tòa phải trưng cầu định giá. Chi phí thẩm định giá tài sản do bên yêu cầu tạm ứng, hoàn toàn tách biệt với án phí và không hề nhỏ với bất động sản.

Tương tự, chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, chi phí ủy thác tư pháp khi một bên đang ở nước ngoài đều là khoản độc lập. Người đọc nên dự trù cả nhóm này khi tính tổng ngân sách vụ việc.

Kê giá tài sản thấp để giảm án phí là con dao hai lưỡi

Một số người khai giá trị tài sản thấp hơn thực tế để giảm tiền phải nộp. Vấn đề là giá trị khai thấp cũng chính là căn cứ chia tài sản, nên bạn có thể tiết kiệm vài triệu án phí mà mất nhiều hơn ở phần được chia.

Án phí không phụ thuộc việc thuê luật sư

Thù lao luật sư là thỏa thuận dân sự giữa bạn và người bảo vệ quyền lợi, không liên quan đến khoản nộp cho tòa. Với vụ thuận tình, không tranh chấp tài sản, hầu hết mọi người tự làm được. Khi khối tài sản lớn hoặc có yếu tố nước ngoài, tiền thuê luật sư thường rẻ hơn phần thiệt hại do làm sai.

Về nơi nộp, bạn nộp tiền tại cơ quan thi hành án dân sự hoặc kho bạc theo đúng thông báo của tòa, rồi giao lại biên lai cho tòa trong thời hạn ghi trong thông báo. Mô hình tổ chức tòa án cấp cơ sở đã có thay đổi gần đây, nên hãy hỏi trực tiếp bộ phận nhận đơn về nơi nộp và số tài khoản thay vì làm theo hướng dẫn cũ trên mạng khám phá thêm tại trang chủ.

Kết luận

Muốn biết mình phải nộp bao nhiêu, hãy trả lời đúng một câu hỏi trước tiên: vụ của bạn có tranh chấp tài sản hay không. Không tranh chấp thì con số nhỏ và cố định; có tranh chấp thì phải xác định giá trị phần bất đồng rồi tra bậc lũy tiến, và đây cũng là chỗ đáng thương lượng nhất để giảm chi phí. Đừng quên rằng miễn, giảm án phí chỉ được xét khi bạn chủ động làm đơn kèm giấy tờ chứng minh. Danh mục án phí, lệ phí tòa án có thể được sửa đổi theo từng thời kỳ, vì vậy hãy đối chiếu văn bản mới nhất hoặc hỏi trực tiếp tòa án nơi thụ lý trước khi chuẩn bị tiền.