Ly hôn có yếu tố nước ngoài: thẩm quyền, hồ sơ, ủy thác

Ly hôn có yếu tố nước ngoài là việc ly hôn mà ít nhất một bên là người nước ngoài; hoặc cả hai là công dân Việt Nam nhưng một bên đang định cư ở nước ngoài, việc kết hôn được xác lập theo pháp luật nước ngoài, hoặc tài sản liên quan ở nước ngoài. So với ly hôn trong nước, thủ tục này phức tạp hơn vì phải hợp pháp hóa giấy tờ nước ngoài, có thể phải ủy thác tư pháp để tống đạt văn bản cho người ở nước ngoài, nên thời gian giải quyết thường kéo dài hơn.

Bài viết giải thích các trường hợp, Tòa án có thẩm quyền, hồ sơ, pháp luật áp dụng và kinh nghiệm để rút ngắn thời gian.

Ly hôn có yếu tố nước ngoài là trường hợp nào

Theo khoản 25 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài gồm:

Tòa án giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài

Thẩm quyền

Trước đây, vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Sau khi hệ thống Tòa án được tổ chức lại từ năm 2025 (bỏ Tòa án cấp huyện, thành lập Tòa án nhân dân khu vực), việc giải quyết sơ thẩm được thực hiện theo phân cấp mới, thường tại Tòa án nhân dân khu vực. Người yêu cầu nên liên hệ Tòa án nơi mình cư trú để được hướng dẫn chính xác. Bạn có thể đọc thêm các bài hướng dẫn tương tự trên chuyên trang Thế Giới Luật.

Theo lãnh thổ

• Ly hôn đơn phương: Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc; nếu bị đơn ở nước ngoài, nguyên đơn có thể nộp tại Tòa án nơi bị đơn cư trú cuối cùng ở Việt Nam hoặc nơi nguyên đơn cư trú theo quy định.
• Thuận tình ly hôn: Tòa án nơi một trong hai bên cư trú, làm việc.

Hồ sơ ly hôn có yếu tố nước ngoài

Giấy tờ cơ bản cho ly hôn có yếu tố nước ngoài

Hợp pháp hóa giấy tờ khi ly hôn có yếu tố nước ngoài

Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế, ví dụ Công ước về miễn hợp pháp hóa nếu Việt Nam tham gia hoặc hiệp định song phương) và dịch sang tiếng Việt có chứng thực.

Ủy thác tư pháp trong ly hôn có yếu tố nước ngoài

Ủy thác tư pháp là gì

Khi bị đơn hoặc người liên quan đang ở nước ngoài, Tòa án Việt Nam phải tống đạt giấy tờ (thông báo thụ lý, giấy triệu tập, bản án) thông qua kênh ủy thác tư pháp giữa Việt Nam và nước sở tại, theo Luật Tương trợ tư pháp và điều ước quốc tế. Quá trình này thường qua Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao và cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.

Thời gian ủy thác tư pháp

Đây là lý do chính khiến ly hôn đơn phương với người ở nước ngoài kéo dài. Nếu bên ở nước ngoài hợp tác (gửi văn bản đồng ý ly hôn có hợp pháp hóa, cung cấp địa chỉ, ủy quyền cho người tại Việt Nam), thời gian rút ngắn đáng kể.

Bạn cũng có thể tìm đọc cản trở quyền thăm nom con, cũng như ly hôn thuận tình là gì.

Pháp luật áp dụng cho ly hôn có yếu tố nước ngoài

Theo Điều 127 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Ly hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam theo pháp luật Việt Nam.
• Trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn, việc ly hôn giải quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu không có nơi thường trú chung thì theo pháp luật Việt Nam.
• Việc giải quyết tài sản là bất động sản ở nước ngoài khi ly hôn tuân theo pháp luật của nước nơi có bất động sản.

Đã ly hôn có yếu tố nước ngoài ở nước ngoài có cần làm thủ tục tại Việt Nam

Nếu đã ly hôn tại cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài, công dân Việt Nam cần làm thủ tục ghi chú ly hôn vào sổ hộ tịch tại Việt Nam để bản án, quyết định ly hôn được ghi nhận, phục vụ việc kết hôn mới, chia tài sản trong nước. Nếu không ghi chú, khi đăng ký kết hôn mới tại Việt Nam có thể bị yêu cầu bổ sung.

Ví dụ ly hôn có yếu tố nước ngoài

Chị Hương (giả định) kết hôn với anh Kim, quốc tịch Hàn Quốc, năm 2018 tại Việt Nam, có một con 6 tuổi. Anh Kim về Hàn Quốc từ năm 2022 và không liên lạc. Chị Hương nộp đơn ly hôn đơn phương tại Tòa án nơi chị cư trú, kèm giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh của con, bản sao hộ chiếu của anh Kim và địa chỉ cuối cùng ở Hàn Quốc. Tòa thụ lý và tiến hành ủy thác tư pháp để tống đạt cho anh Kim. Sau khoảng một năm, khi đã có kết quả tống đạt hợp lệ mà anh Kim không phản hồi, Tòa xét xử vắng mặt, chấp nhận cho ly hôn và giao con cho chị Hương nuôi.

Câu hỏi thường gặp

Ly hôn có yếu tố nước ngoài mất bao lâu?

Thuận tình ly hôn khi bên nước ngoài hợp tác có thể vài tháng; ly hôn đơn phương cần ủy thác tư pháp thường từ một năm trở lên.

Không biết địa chỉ người nước ngoài có ly hôn được không?

Có thể. Người khởi kiện cung cấp địa chỉ cuối cùng được biết; Tòa áp dụng thủ tục tống đạt, thông báo theo quy định. Trường hợp không xác định được tung tích trong thời gian dài, có thể xem xét yêu cầu tuyên bố mất tích rồi ly hôn.

Lệ phí, án phí ly hôn có yếu tố nước ngoài bao nhiêu?

Án phí ly hôn sơ thẩm không có giá ngạch là 300.000 đồng; nếu có yêu cầu chia tài sản thì tính thêm theo giá trị tài sản. Chi phí dịch thuật, hợp pháp hóa, ủy thác tư pháp do đương sự chịu.

Ly hôn có yếu tố nước ngoài thì ai nuôi con mang quốc tịch nước ngoài?

Tòa quyết định dựa trên quyền lợi mọi mặt của con, xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi, không phụ thuộc quốc tịch của con hay của cha mẹ.

Kết luận

Ly hôn có yếu tố nước ngoài phức tạp hơn ly hôn trong nước vì cần hợp pháp hóa giấy tờ, xác định pháp luật áp dụng và thường phải ủy thác tư pháp để tống đạt cho bên ở nước ngoài. Hãy chuẩn bị đầy đủ giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ nhân thân, địa chỉ của bên nước ngoài, ưu tiên thỏa thuận thuận tình để rút ngắn thời gian. Vì vụ việc liên quan nhiều quy định chuyên ngành, nên tham khảo luật sư có kinh nghiệm về hôn nhân có yếu tố nước ngoài.