Bộ luật Lao động 2019: hiệu lực, bố cục và điểm mới chính

Bộ luật Lao động 2019 là Bộ luật số 45/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2019, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, thay thế Bộ luật Lao động 2012. Đây là văn bản điều chỉnh quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động, từ hợp đồng, tiền lương, thời giờ làm việc đến kỷ luật, tranh chấp.

Đến nay Bộ luật này vẫn là văn bản đang có hiệu lực, trong khi Bộ luật Lao động 2012 đã hết hiệu lực. Bài viết tóm tắt thông tin văn bản và những điểm mới giúp bạn hiểu đúng quyền, nghĩa vụ của mình.

Bộ luật Lao động 2019 là gì: thông tin văn bản

Bộ luật Lao động 2019 quy định tiêu chuẩn lao động; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của người lao động, người sử dụng lao động, tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở; quan hệ lao động và quản lý nhà nước về lao động.

Bảng tóm tắt văn bản

Phạm vi áp dụng mở rộng

Điểm khác biệt quan trọng là Bộ luật Lao động 2019 điều chỉnh cả người làm việc không có quan hệ lao động ở một số nội dung, chẳng hạn an toàn, vệ sinh lao động. Điều này phản ánh thực tế ngày càng nhiều người làm việc tự do, làm qua nền tảng số.

Những điểm mới về hợp đồng lao động

Hợp đồng lao động là nội dung được sửa đổi nhiều nhất trong Bộ luật Lao động 2019.

Chỉ còn hai loại hợp đồng

Bộ luật bỏ hợp đồng mùa vụ hoặc theo công việc nhất định dưới 12 tháng. Hiện chỉ còn hợp đồng không xác định thời hạn và hợp đồng xác định thời hạn (không quá 36 tháng). Hợp đồng có tên gọi khác nhưng có nội dung về việc làm có trả công, tiền lương, sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn được coi là hợp đồng lao động.

Hợp đồng điện tử

Bộ luật thừa nhận hợp đồng lao động giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu có giá trị như hợp đồng bằng văn bản. Đây là cơ sở để doanh nghiệp số hóa quy trình tuyển dụng.

Quyền đơn phương chấm dứt của người lao động

Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần lý do, chỉ cần báo trước: ít nhất 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn, 30 ngày với hợp đồng từ 12 đến 36 tháng, 03 ngày làm việc với hợp đồng dưới 12 tháng. Một số trường hợp không cần báo trước như không được trả đủ lương đúng hạn, bị ngược đãi, quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Đọc thêm mẫu hợp đồng lao động hoặc hợp đồng lao động 2026 nếu bạn cần thông tin chi tiết hơn.

Điểm mới về tiền lương, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi

Tiền lương và làm thêm giờ

Người sử dụng lao động phải trả lương cho người lao động trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn; trả qua tài khoản thì phải trả phí mở tài khoản, chuyển tiền. Giới hạn làm thêm giờ được nâng lên không quá 40 giờ/tháng và không quá 200 giờ/năm, một số ngành nghề được làm đến 300 giờ/năm.

Ngày nghỉ lễ

Bộ luật Lao động 2019 bổ sung thêm 01 ngày nghỉ dịp Quốc khánh, nâng tổng số ngày nghỉ lễ, tết hưởng nguyên lương lên 11 ngày/năm. Người lao động nước ngoài còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ.

Lưu ý: số ngày nghỉ lễ có thể được điều chỉnh khi Bộ luật được sửa đổi hoặc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Khi lập kế hoạch nghỉ, hãy theo dõi thông báo chính thức hằng năm.

Tuổi nghỉ hưu và các nội dung khác

Lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu

Bộ luật quy định tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình đến khi nam đủ 62 tuổi (năm 2028), nữ đủ 60 tuổi (năm 2035). Năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường là nam đủ 61 tuổi 6 tháng, nữ đủ 57 tuổi theo Nghị định 135/2020/NĐ-CP.

Tổ chức đại diện người lao động

Lần đầu tiên, người lao động được quyền thành lập, gia nhập tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp ngoài tổ chức công đoàn, khi đáp ứng điều kiện và được cơ quan có thẩm quyền cấp đăng ký. Quy định này mở rộng quyền đại diện, thương lượng tập thể. Nhiều hướng dẫn pháp luật thiết thực khác được cập nhật thường xuyên trên Thế Giới Luật.

Quấy rối tình dục và bình đẳng giới

Bộ luật định nghĩa quấy rối tình dục tại nơi làm việc và yêu cầu nội quy lao động của doanh nghiệp phải có nội dung phòng, chống quấy rối tình dục. Đồng thời, có nhiều quy định bảo vệ lao động nữ mang thai, nuôi con nhỏ.

Áp dụng Bộ luật Lao động 2019 trong thực tế

Với người lao động

Hãy đọc kỹ hợp đồng, kiểm tra loại hợp đồng, mức lương, phụ cấp, chế độ bảo hiểm. Nắm thời hạn báo trước khi nghỉ việc để tránh vi phạm. Khi có tranh chấp, có thể yêu cầu hòa giải viên lao động, hội đồng trọng tài lao động hoặc tòa án giải quyết.

Với doanh nghiệp

Rà soát nội quy lao động, mẫu hợp đồng, thỏa ước lao động tập thể cho phù hợp Bộ luật Lao động 2019 và các nghị định hướng dẫn như Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Đặc biệt lưu ý quy định về phòng chống quấy rối tình dục, làm thêm giờ, trả lương qua tài khoản.

Văn bản hướng dẫn Bộ luật Lao động 2019 nên biết

Bộ luật Lao động 2019 quy định các nguyên tắc chung, còn nhiều nội dung cụ thể được hướng dẫn bằng nghị định, thông tư. Khi áp dụng, bạn nên đọc kèm các văn bản này.

Các nhóm văn bản hướng dẫn chính

• Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn về điều kiện lao động và quan hệ lao động, gồm hợp đồng, tiền lương, thời giờ làm việc, kỷ luật.
• Nghị định 135/2020/NĐ-CP quy định tuổi nghỉ hưu theo lộ trình.
• Các nghị định về lương tối thiểu vùng, hiện là Nghị định 293/2025/NĐ-CP áp dụng từ 01/01/2026 với mức vùng I là 5.310.000 đồng/tháng.
• Văn bản về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động.

Vì sao cần đọc kèm

Ví dụ, Bộ luật Lao động 2019 chỉ nói người lao động được trả lương không thấp hơn mức lương tối thiểu, còn con số cụ thể nằm ở nghị định của Chính phủ và thay đổi theo từng thời kỳ. Tương tự, nội dung nội quy, quy trình xử lý kỷ luật được hướng dẫn chi tiết ở nghị định. Đọc riêng Bộ luật sẽ dễ bỏ sót các điều kiện cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Bộ luật Lao động 2019 có hiệu lực từ khi nào?

Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) có hiệu lực từ ngày 01/01/2021 và hiện vẫn là văn bản đang có hiệu lực, thay thế Bộ luật Lao động 2012.

Bộ luật Lao động 2019 có bao nhiêu chương, điều?

Bộ luật Lao động 2019 gồm 17 chương, 220 điều, điều chỉnh từ hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, kỷ luật lao động đến tranh chấp lao động.

Bộ luật Lao động 2012 còn áp dụng không?

Không. Bộ luật Lao động 2012 đã hết hiệu lực kể từ ngày 01/01/2021. Các quan hệ lao động hiện nay áp dụng Bộ luật Lao động 2019 và văn bản hướng dẫn.

Kết luận

Bộ luật Lao động 2019 là văn bản đang điều chỉnh quan hệ lao động tại Việt Nam, với nhiều điểm mới so với năm 2012: chỉ còn hai loại hợp đồng, người lao động được đơn phương chấm dứt không cần lý do, thừa nhận hợp đồng điện tử, tăng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình và thêm ngày nghỉ Quốc khánh. Người lao động và doanh nghiệp nên đối chiếu hợp đồng, nội quy với Bộ luật và các nghị định hướng dẫn. Với tình huống tranh chấp cụ thể, hãy tham khảo hòa giải viên lao động hoặc luật sư để được tư vấn chính xác.