BHXH tự nguyện 2026: đối tượng, mức đóng, hỗ trợ, quyền lợi

BHXH tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức, người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập và được Nhà nước hỗ trợ một phần tiền đóng để hưởng lương hưu, trợ cấp thai sản (từ 01/7/2025) và chế độ tử tuất. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15, hiệu lực từ 01/7/2025), mức đóng bằng 22% thu nhập lựa chọn, thấp nhất khoảng 330.000 đồng/tháng.

Bài viết hướng dẫn từng bước tham gia: ai được đóng, đóng bao nhiêu, được hỗ trợ bao nhiêu, đăng ký ở đâu và nhận được quyền lợi gì.

BHXH tự nguyện là gì và ai được tham gia

Đối tượng

Người tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và không đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trợ cấp hằng tháng.

Nhóm thường tham gia

Mức đóng BHXH tự nguyện năm 2026

Công thức

Mức đóng hằng tháng = 22% x Thu nhập tháng do người tham gia lựa chọn.

Thu nhập lựa chọn thấp nhất bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn (1.500.000 đồng/tháng) và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Với mức tham chiếu bằng lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/7/2026, mức thu nhập cao nhất là 50.600.000 đồng/tháng.

Mức Nhà nước hỗ trợ

Nhà nước hỗ trợ một tỷ lệ trên mức đóng tính theo chuẩn hộ nghèo nông thôn (330.000 đồng/tháng), theo nhóm đối tượng:

Tỷ lệ cụ thể theo văn bản hướng dẫn hiện hành; địa phương có thể hỗ trợ thêm từ ngân sách tỉnh, nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú.

Đọc thêm thuế GTGT mới nhất 2026 chi tiết hoặc thông tin về tra cứu mã số BHXH nếu bạn cần thông tin chi tiết hơn.

Phương thức đóng BHXH tự nguyện

Người tham gia BHXH tự nguyện được chọn một trong các phương thức:

• Hằng tháng, 03 tháng, 06 tháng hoặc 12 tháng một lần.
• Đóng một lần cho nhiều năm về sau (tối đa 05 năm), được giảm trừ theo lãi suất quy định.
• Đóng một lần cho thời gian còn thiếu (không quá 10 năm) với người đã đủ tuổi nghỉ hưu mà thời gian đóng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Người tham gia được thay đổi mức thu nhập lựa chọn và phương thức đóng khi có nhu cầu.

Quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện

Các chế độ

Cách tính lương hưu

Mức lương hưu hằng tháng tính trên bình quân thu nhập đã đóng:

• Nữ: 45% khi đóng đủ 15 năm, mỗi năm thêm cộng 2%, tối đa 75%.
• Nam: 45% khi đóng đủ 20 năm, mỗi năm thêm cộng 2%, tối đa 75%; nếu đóng từ 15 đến dưới 20 năm thì 40% tương ứng 15 năm, mỗi năm thêm cộng 1%.

Ví dụ tham gia BHXH tự nguyện

Chị Hoa (giả định) 40 tuổi, bán hàng online, không thuộc hộ nghèo hay cận nghèo. Chị chọn thu nhập 3.000.000 đồng/tháng.

• Mức đóng: 3.000.000 x 22% = 660.000 đồng/tháng.
• Nhà nước hỗ trợ 20% của 330.000 đồng = 66.000 đồng.
• Chị thực đóng: 660.000 – 66.000 = 594.000 đồng/tháng, tương đương 7.128.000 đồng/năm nếu đóng hằng năm.

Nếu đóng liên tục 20 năm đến khi đủ tuổi nghỉ hưu (nữ 60 tuổi khi lộ trình hoàn tất), chị được hưởng lương hưu bằng 45% + 5 x 2% = 55% bình quân thu nhập đã đóng (đã điều chỉnh theo chỉ số giá). Nếu sinh thêm con trong thời gian tham gia và đủ điều kiện, chị được trợ cấp 2.000.000 đồng.

Cách đăng ký BHXH tự nguyện

Hồ sơ

• Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế (mẫu TK1-TS).
• Thẻ căn cước (để đối chiếu số định danh).
• Giấy tờ chứng minh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, dân tộc thiểu số (nếu đề nghị hỗ trợ cao hơn; thường cơ quan tự khai thác dữ liệu).

Nơi đăng ký

Sau khi đóng, người tham gia tra cứu quá trình đóng trên ứng dụng VssID.

Lưu ý khi tham gia BHXH tự nguyện

• Chọn mức thu nhập phù hợp khả năng đóng lâu dài; đóng gián đoạn vẫn được cộng dồn nhưng ảnh hưởng mức hưởng.
• Nếu đã có thời gian đóng bắt buộc, thời gian đóng tự nguyện được cộng nối để tính hưởng lương hưu.
• Người chưa đủ 15 năm đóng khi đến tuổi nghỉ hưu có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu (theo điều kiện), hoặc hưởng trợ cấp hằng tháng nếu đủ điều kiện theo Luật 2024.
• Cân nhắc kỹ trước khi rút bảo hiểm xã hội một lần, vì sẽ mất quyền lợi hưu trí lâu dài.

Tạm dừng đóng có sao không

Người tham gia có thể tạm dừng khi gặp khó khăn rồi đóng tiếp sau đó; thời gian đã đóng vẫn được bảo lưu và cộng dồn. Tuy nhiên, thời gian dừng càng dài, khả năng đủ 15 năm khi đến tuổi nghỉ hưu càng thấp, nên hãy chọn mức đóng vừa sức để duy trì đều.

Câu hỏi thường gặp

BHXH tự nguyện đóng tối thiểu bao nhiêu?

Mức đóng tối thiểu 330.000 đồng/tháng (22% x 1.500.000 đồng), sau khi trừ hỗ trợ của Nhà nước còn từ 165.000 đến 264.000 đồng tùy nhóm đối tượng. Nhiều hướng dẫn pháp luật thiết thực khác được cập nhật thường xuyên trên Thế Giới Luật.

BHXH tự nguyện có được hưởng thai sản không?

Có. Từ 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện đủ điều kiện được trợ cấp 2.000.000 đồng cho mỗi con khi sinh con.

Đóng BHXH tự nguyện bao nhiêu năm thì được lương hưu?

Đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên (cộng cả thời gian đóng bắt buộc nếu có).

Có thể đóng BHXH tự nguyện cho bố mẹ không?

Được, nếu bố mẹ đáp ứng điều kiện đối tượng (chưa hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng). Người tham gia đứng tên là bố mẹ, còn người nộp tiền có thể là con.

Kết luận

BHXH tự nguyện năm 2026 có mức đóng từ 330.000 đồng/tháng, Nhà nước hỗ trợ từ 20% đến 50% tùy đối tượng, phương thức đóng linh hoạt và quyền lợi được mở rộng theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024: chỉ cần 15 năm đóng để hưởng lương hưu, có thêm trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng mỗi con. Lao động tự do, nông dân, tiểu thương nên tham gia sớm để tích lũy đủ thời gian. Hãy đến cơ quan bảo hiểm xã hội, đại lý thu hoặc dùng VssID để đăng ký và chọn mức đóng phù hợp.