Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác: cách làm

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác là việc người bị xúc phạm yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý người có hành vi lăng mạ, bịa đặt, bôi nhọ mình. Có ba con đường: khởi kiện dân sự yêu cầu xin lỗi, cải chính và bồi thường theo Bộ luật Dân sự 2015; đề nghị xử phạt vi phạm hành chính (với hành vi trên mạng xã hội, mức phạt được nâng theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP); hoặc tố giác để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác (Điều 155) hay tội vu khống (Điều 156) Bộ luật Hình sự khi hành vi nghiêm trọng.

Mục lục

Bài viết giúp bạn chọn con đường phù hợp, chuẩn bị chứng cứ và hiểu mức bồi thường, mức phạt có thể áp dụng.

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác: căn cứ pháp lý

Quyền được bảo vệ khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 quy định danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Người bị đưa tin làm ảnh hưởng xấu có quyền yêu cầu người đưa tin gỡ bỏ, cải chính, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại.

Ba con đường khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác - Quyền được bảo vệ khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác — Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác – Quyền được bảo vệ khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Con đường	Căn cứ	Kết quả có thể đạt được
Dân sự	Điều 34, Điều 584, Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015	Xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại vật chất và tinh thần
Hành chính	Nghị định 144/2021/NĐ-CP; Nghị định 174/2026/NĐ-CP (hành vi trên môi trường mạng)	Phạt tiền, buộc gỡ bỏ thông tin
Hình sự	Điều 155, Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015	Phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù

Các nội dung liên quan như khởi kiện vụ án hành chính và khởi kiện dân sự cũng được nhiều người đọc quan tâm.

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác theo thủ tục dân sự

Các khoản được bồi thường khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm gồm:

Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại (thuê luật sư, lập vi bằng, đăng cải chính).
Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.
Khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được, mức tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở.

Với lương cơ sở 2.530.000 đồng từ 01/7/2026, mức bù đắp tổn thất tinh thần tối đa là 25.300.000 đồng khi không có thỏa thuận.

Trình tự khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác - Các khoản được bồi thường khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác — Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác – Các khoản được bồi thường khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Gửi yêu cầu gỡ bỏ, xin lỗi, cải chính bằng văn bản (có thể qua luật sư).
Nếu không được đáp ứng, nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú.
Nộp tạm ứng án phí, tham gia hòa giải và xét xử.

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường ngoài hợp đồng là 03 năm; riêng yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân không gắn với tài sản không áp dụng thời hiệu. Để theo dõi các quy định mới, hãy ghé website Thế Giới Luật.

Đề nghị xử phạt vi phạm hành chính

Trên mạng xã hội

Theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP về xử phạt trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân thuộc nhóm bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng (mức áp dụng với tổ chức; cá nhân vi phạm thường bị phạt bằng một nửa), kèm biện pháp buộc gỡ bỏ thông tin.

Ngoài đời thực

Hành vi lăng mạ, chửi bới, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác ở nơi công cộng, khu dân cư có thể bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP về lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Nơi gửi đơn

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác - Ngoài đời thực — Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác – Ngoài đời thực

Đơn trình báo gửi Công an cấp xã nơi xảy ra hành vi hoặc nơi người vi phạm cư trú; với vi phạm trên mạng, có thể gửi cơ quan công an hoặc Sở Khoa học và Công nghệ (cơ quan quản lý thông tin, truyền thông sau sắp xếp) tùy địa phương.

Tố giác để truy cứu trách nhiệm hình sự

Tội làm nhục người khác (Điều 155)

Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác thì có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 đến 30 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; khung tăng nặng áp dụng khi phạm tội nhiều lần, với nhiều người, sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử, làm nạn nhân tự sát…

Tội vu khống (Điều 156)

Người nào bịa đặt, loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác; hoặc bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo với cơ quan có thẩm quyền thì có thể bị phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù theo các khung tương ứng.

Lưu ý

Hai tội này chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại ở khung cơ bản (khoản 1). Nếu bị hại rút yêu cầu, vụ án có thể bị đình chỉ.

Chứng cứ khi khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Loại hành vi	Chứng cứ
Trên mạng xã hội	Ảnh chụp màn hình có đường link, thời gian; lập vi bằng ghi nhận nội dung; thông tin tài khoản đăng bài
Trực tiếp	Ghi âm, ghi hình, lời khai người làm chứng
Tin nhắn	Lưu trữ toàn bộ cuộc trò chuyện, không xóa; sao lưu
Thiệt hại	Giấy tờ chứng minh mất việc, mất hợp đồng, chi phí điều trị tâm lý, chi phí thuê luật sư

Nên lập vi bằng sớm vì người đăng có thể xóa bài bất cứ lúc nào.

Ví dụ khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Chị Ngọc (giả định) bán hàng online bị một tài khoản đăng bài vu cho bán hàng giả, kèm lời lẽ thô tục, khiến nhiều khách hủy đơn. Chị lập vi bằng ghi nhận bài viết, gửi đơn trình báo đến Công an phường; người đăng bị xử phạt hành chính và buộc gỡ bài. Sau đó chị tiếp tục khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác theo thủ tục dân sự, yêu cầu xin lỗi công khai và bồi thường thu nhập bị mất (có sao kê đơn hàng giảm), chi phí vi bằng, cùng khoản bù đắp tinh thần.

Những sai lầm nên tránh

Đáp trả bằng lời lẽ xúc phạm tương tự, khiến chính mình cũng vi phạm.
Chỉ chụp màn hình mà không có đường link, thời gian, khó chứng minh khi bài bị xóa.
Để quá lâu mới xử lý, chứng cứ mất dần và thiệt hại khó chứng minh.

Câu hỏi thường gặp

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác có tốn kém không?

Án phí dân sự phụ thuộc giá trị yêu cầu bồi thường; yêu cầu xin lỗi, cải chính không kèm tiền chịu án phí không có giá ngạch. Chi phí lớn nhất thường là thuê luật sư, lập vi bằng.

Bị chửi trong nhóm chat kín có khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác được không?

Được nếu có chứng cứ và hành vi đủ yếu tố xúc phạm. Mức độ lan truyền sẽ ảnh hưởng đến mức xử lý và bồi thường.

Có thể vừa đề nghị xử phạt vừa khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác?

Được. Xử phạt hành chính là trách nhiệm với Nhà nước; bồi thường dân sự là trách nhiệm với người bị hại, hai việc độc lập.

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác khi người đó ở nước ngoài?

Việc xử lý phức tạp hơn; bạn vẫn nên lập vi bằng, trình báo cơ quan công an và yêu cầu nền tảng mạng xã hội gỡ nội dung vi phạm khám phá thêm.

Kết luận

Khởi kiện xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác có thể đi theo con đường dân sự (xin lỗi, cải chính, bồi thường, tinh thần tối đa 10 lần lương cơ sở nếu không thỏa thuận), hành chính (phạt tiền, buộc gỡ bỏ thông tin) hoặc hình sự (tội làm nhục người khác, tội vu khống). Yếu tố quyết định là chứng cứ: hãy chụp màn hình, lập vi bằng, lưu ghi âm ngay khi phát hiện. Với vụ việc nghiêm trọng hoặc thiệt hại lớn, nên tham khảo luật sư để chọn hướng xử lý hiệu quả.