Bảo hiểm y tế: đối tượng, mức đóng, mức hưởng, thủ tục 2026

Bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm bắt buộc áp dụng với các đối tượng theo luật định, nhằm chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện. Người tham gia đóng một khoản nhỏ định kỳ và được quỹ thanh toán phần lớn chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi.

Mục lục

Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 bắt đầu áp dụng nhiều thay đổi, và từ ngày 01/7/2026 mức đóng điều chỉnh theo lương cơ sở mới 2.530.000 đồng. Bài viết tổng hợp những gì người tham gia cần nắm.

Bảo hiểm y tế là gì, ai phải tham gia

Luật Bảo hiểm y tế quy định đây là loại bảo hiểm bắt buộc với mọi công dân, hướng đến bao phủ toàn dân. Mỗi người thuộc một nhóm đối tượng, và nhóm này quyết định ai đóng, đóng bao nhiêu.

Các nhóm đối tượng tham gia

Nhóm	Ví dụ	Người đóng
Người lao động và người sử dụng lao động đóng	Lao động có hợp đồng từ đủ 01 tháng, cán bộ, công chức	Người lao động 1,5%, người sử dụng lao động 3%
Tổ chức BHXH đóng	Người hưởng lương hưu, trợ cấp thất nghiệp	Quỹ BHXH, quỹ BHTN
Ngân sách nhà nước đóng	Trẻ em dưới 6 tuổi, người có công, hộ nghèo	Ngân sách
Ngân sách hỗ trợ một phần	Học sinh, sinh viên, hộ cận nghèo	Người tham gia và ngân sách
Tham gia theo hộ gia đình	Người không thuộc các nhóm trên	Người tham gia tự đóng

Vì sao nên tham gia đầy đủ, liên tục

Bảo hiểm y tế - Các nhóm đối tượng tham gia — Bảo hiểm y tế – Các nhóm đối tượng tham gia

Chi phí điều trị các bệnh mạn tính, phẫu thuật hay nằm viện dài ngày có thể rất lớn. Bảo hiểm y tế giúp san sẻ gánh nặng này. Ngoài ra, tham gia liên tục từ đủ 5 năm còn mở ra quyền lợi được miễn phần cùng chi trả khi vượt ngưỡng.

Mức đóng bảo hiểm y tế từ 01/7/2026

Mức đóng tối đa là 6% tiền lương hoặc lương cơ sở; hiện mức áp dụng phổ biến là 4,5%.

Người lao động có hợp đồng

Mức đóng bằng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, trong đó người sử dụng lao động đóng 3%, người lao động đóng 1,5%.

Hộ gia đình

Mức đóng tính theo lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng từ ngày 01/7/2026, với mức giảm dần từ người thứ hai:

Thành viên	Mức đóng/tháng	Mức đóng/năm
Người thứ nhất	113.850 đồng	1.366.200 đồng
Người thứ hai	79.695 đồng	956.340 đồng
Người thứ ba	68.310 đồng	819.720 đồng
Người thứ tư	56.925 đồng	683.100 đồng
Từ người thứ năm	45.540 đồng	546.480 đồng

Học sinh, sinh viên

Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng, nên học sinh, sinh viên tự đóng tối đa 56.925 đồng/tháng (683.100 đồng/năm). Nhiều địa phương hỗ trợ thêm, có nơi học sinh không phải đóng.

Mức hưởng bảo hiểm y tế khi khám chữa bệnh

Bảo hiểm y tế - Học sinh, sinh viên — Bảo hiểm y tế – Học sinh, sinh viên

Quyền lợi phụ thuộc vào nhóm đối tượng và việc khám chữa bệnh có đúng quy định hay không.

Mức hưởng theo đối tượng

Mức cao nhất (thanh toán toàn bộ chi phí trong phạm vi quyền lợi): người có công với cách mạng, trẻ em dưới 6 tuổi và một số nhóm khác theo luật.
Mức 95%: người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng, người thuộc hộ cận nghèo trong một số trường hợp.
Mức 80%: các đối tượng còn lại, gồm phần lớn người lao động, hộ gia đình, học sinh, sinh viên.

Ngoài ra, chi phí cho một lần khám chữa bệnh thấp hơn mức quy định so với lương cơ sở, hoặc khám tại cơ sở cấp ban đầu, được thanh toán toàn bộ theo quy định.

Miễn cùng chi trả khi tham gia 5 năm liên tục

Người tham gia bảo hiểm y tế từ đủ 5 năm liên tục trở lên, có số tiền cùng chi trả trong năm vượt 06 tháng lương cơ sở, được quỹ thanh toán phần cùng chi trả còn lại khi khám chữa bệnh đúng quy định. Với lương cơ sở 2.530.000 đồng, ngưỡng này là 15.180.000 đồng.

Lưu ý: luôn giữ hóa đơn, chứng từ cùng chi trả trong năm để làm căn cứ đề nghị cấp giấy chứng nhận không cùng chi trả.

Cấp chuyên môn kỹ thuật thay cho tuyến

Bảo hiểm y tế - Miễn cùng chi trả khi tham gia 5 năm liên tục — Bảo hiểm y tế – Miễn cùng chi trả khi tham gia 5 năm liên tục

Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 thay cách phân chia tuyến (xã, huyện, tỉnh, trung ương) bằng ba cấp chuyên môn kỹ thuật: cấp khám bệnh, chữa bệnh ban đầu, cấp cơ bản và cấp chuyên sâu.

Ý nghĩa với người bệnh

Việc chuyển người bệnh giữa các cấp dựa trên chuyên môn, giúp người dân dễ được tiếp cận dịch vụ phù hợp. Một số bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo được đến thẳng cơ sở cấp chuyên sâu theo danh mục. Từ ngày 01/7/2026 còn có quy định mở rộng thanh toán một phần với một số trường hợp khám ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu.

Đi khám đúng quy định

Mang thẻ bảo hiểm y tế hoặc thẻ căn cước, tài khoản VNeID đã tích hợp thông tin thẻ; khám tại nơi đăng ký ban đầu hoặc có giấy chuyển cơ sở khi cần. Trường hợp cấp cứu được khám tại bất kỳ cơ sở nào và hưởng quyền lợi theo quy định.

Bên cạnh đó, nhiều người cũng tìm hiểu luật Bảo hiểm xã hội 2024 và mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Tham gia và gia hạn bảo hiểm y tế

Người lao động

Doanh nghiệp đăng ký và đóng cùng bảo hiểm xã hội. Bạn chỉ cần kiểm tra thẻ trên VssID, đổi nơi đăng ký khám ban đầu vào đầu mỗi quý nếu muốn.

Hộ gia đình, tự nguyện

Đăng ký tại đại lý thu, cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc qua dịch vụ công trực tuyến. Hãy gia hạn trước khi thẻ hết hạn để không mất tính liên tục và không phải chờ thẻ có giá trị.

Những dịch vụ bảo hiểm y tế không chi trả

Biết quỹ không chi trả gì cũng quan trọng như biết quyền lợi. Theo Luật Bảo hiểm y tế, một số trường hợp không được thanh toán, có thể kể đến:

Chi phí đã được ngân sách nhà nước chi trả từ nguồn khác.
Điều dưỡng, an dưỡng tại cơ sở điều dưỡng, an dưỡng.
Khám sức khỏe định kỳ không nhằm mục đích chữa bệnh (trừ một số trường hợp theo luật sửa đổi).
Sử dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, dịch vụ thẩm mỹ.
Chi phí khám chữa bệnh ngoài danh mục thuốc, vật tư, dịch vụ kỹ thuật được quỹ chi trả.

Lời khuyên khi đi khám

Trước khi sử dụng dịch vụ kỹ thuật cao hoặc thuốc đắt tiền, hãy hỏi nhân viên y tế xem dịch vụ đó có trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả không và tỷ lệ thanh toán bao nhiêu. Điều này giúp bạn chủ động chi phí và tránh bất ngờ khi thanh toán ra viện. Bạn có thể đọc thêm các bài hướng dẫn tương tự trên chuyên trang Thế Giới Luật.

Câu hỏi thường gặp

Bảo hiểm y tế hộ gia đình năm 2026 bao nhiêu tiền?

Từ ngày 01/7/2026, mức đóng cho người thứ nhất là 113.850 đồng/tháng (1.366.200 đồng/năm), giảm dần từ người thứ hai theo tỷ lệ quy định, tính trên lương cơ sở 2.530.000 đồng.

Thẻ bảo hiểm y tế mới mua bao lâu thì có giá trị?

Thẻ do người tham gia tự đóng lần đầu hoặc đóng lại sau thời gian gián đoạn thường có giá trị sau 30 ngày kể từ ngày đóng tiền, trừ một số trường hợp luật quy định khác. Hãy gia hạn đúng hạn để thẻ có giá trị liên tục.

Đi khám không đúng nơi đăng ký có được bảo hiểm y tế chi trả không?

Tùy cấp chuyên môn và loại hình khám. Cấp cứu được hưởng đầy đủ quyền lợi; một số trường hợp khám không đúng nơi đăng ký được thanh toán một phần theo quy định hiện hành. Bạn nên hỏi cơ sở y tế trước khi khám khám phá thêm.

Kết luận

Bảo hiểm y tế là lá chắn tài chính quan trọng trước chi phí khám chữa bệnh ngày càng cao. Từ ngày 01/7/2026, mức đóng điều chỉnh theo lương cơ sở 2.530.000 đồng, hộ gia đình đóng 1.366.200 đồng/năm cho người thứ nhất, học sinh, sinh viên tự đóng tối đa 683.100 đồng/năm. Hãy tham gia liên tục, khám đúng quy định, giữ chứng từ cùng chi trả và theo dõi thẻ trên VssID. Với tình huống cụ thể về quyền lợi, bạn nên liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú để được hướng dẫn chính xác.