Ủy quyền là gì? Hình thức, phạm vi, thời hạn, công chứng

Ủy quyền là gì? Theo Bộ luật Dân sự 2015, ủy quyền là việc một người (bên ủy quyền) giao cho người khác (bên được ủy quyền) nhân danh mình thực hiện công việc trong phạm vi được giao. Quan hệ này thể hiện qua hợp đồng ủy quyền hoặc giấy ủy quyền, và hành vi của bên được ủy quyền trong phạm vi đó làm phát sinh quyền, nghĩa vụ cho bên ủy quyền.

Mục lục

Ủy quyền xuất hiện ở khắp nơi: nhờ người thân nhận lương hưu, ký hợp đồng mua bán nhà khi đang ở xa, làm thủ tục đất đai, đại diện doanh nghiệp giao dịch. Bài viết giải thích khái niệm, hình thức, thời hạn và những lưu ý để ủy quyền an toàn.

Ủy quyền là gì theo Bộ luật Dân sự 2015

Để hiểu ủy quyền là gì, cần xem hai nhóm quy định: đại diện theo ủy quyền (Điều 135, 138) và hợp đồng ủy quyền (từ Điều 562 đến Điều 569) của Bộ luật Dân sự 2015.

Đại diện theo ủy quyền

Theo cách hiểu ủy quyền là gì của Bộ luật Dân sự, đại diện theo ủy quyền là đại diện được xác lập theo sự ủy quyền giữa người được đại diện và người đại diện. Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch phải do người từ đủ 18 tuổi trở lên xác lập.

Hợp đồng ủy quyền

Ủy quyền là gì - Đại diện theo ủy quyền — Ủy quyền là gì – Đại diện theo ủy quyền

Điều 562 định nghĩa hợp đồng ủy quyền là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên được ủy quyền có nghĩa vụ thực hiện công việc nhân danh bên ủy quyền, bên ủy quyền chỉ phải trả thù lao nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Giấy ủy quyền và hợp đồng ủy quyền khác nhau thế nào

Khi tìm hiểu ủy quyền là gì, nhiều người băn khoăn nên dùng giấy hay hợp đồng.

Bảng so sánh

Tiêu chí	Giấy ủy quyền	Hợp đồng ủy quyền
Bản chất	Hành vi pháp lý đơn phương	Giao dịch song phương
Chữ ký	Chủ yếu bên ủy quyền ký	Cả hai bên cùng ký
Nghĩa vụ bên được ủy quyền	Không bắt buộc thực hiện	Có nghĩa vụ thực hiện theo hợp đồng
Thù lao	Thường không có	Có thể thỏa thuận
Phù hợp	Việc đơn giản: nhận giấy tờ, nộp hồ sơ, nhận lương hưu	Việc quan trọng: mua bán, chuyển nhượng tài sản, đại diện tố tụng

Nên chọn hình thức nào

Tùy bản chất công việc, ủy quyền là gì cũng quyết định hình thức: việc đơn giản, mang tính thủ tục, có thể dùng giấy ủy quyền. Việc liên quan định đoạt tài sản có giá trị lớn, nhà đất, xe cộ hoặc cần ràng buộc trách nhiệm của bên được ủy quyền thì nên lập hợp đồng ủy quyền có công chứng.

Phạm vi và thời hạn ủy quyền

Ủy quyền là gì - Nên chọn hình thức nào — Ủy quyền là gì – Nên chọn hình thức nào

Một phần quan trọng của câu hỏi ủy quyền là gì là giới hạn của quyền được giao.

Phạm vi đại diện

Khi đã hiểu ủy quyền là gì, cần nhớ người đại diện chỉ được xác lập, thực hiện giao dịch trong phạm vi đã được ủy quyền. Giao dịch vượt phạm vi không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ cho bên ủy quyền đối với phần vượt quá, trừ khi bên ủy quyền đồng ý hoặc biết mà không phản đối trong thời hạn hợp lý. Vì vậy, nội dung ủy quyền cần ghi cụ thể: được làm gì, với tài sản nào, có được nhận tiền không.

Thời hạn ủy quyền

Theo Điều 563 Bộ luật Dân sự 2015, thời hạn ủy quyền do các bên thỏa thuận hoặc do pháp luật quy định; nếu không có thỏa thuận và pháp luật không quy định thì hợp đồng ủy quyền có hiệu lực 01 năm kể từ ngày xác lập việc ủy quyền.

Lưu ý: luôn ghi thời hạn cụ thể hoặc ghi "cho đến khi hoàn thành công việc". Để trống thời hạn có thể khiến ủy quyền hết hiệu lực sau 01 năm giữa chừng công việc.

Ủy quyền lại và chấm dứt ủy quyền

Ủy quyền là gì - Thời hạn ủy quyền — Ủy quyền là gì – Thời hạn ủy quyền

Ủy quyền lại

Một câu hỏi phụ của ủy quyền là gì là có được ủy quyền lại không. Điều 564 cho phép bên được ủy quyền ủy quyền lại cho người thứ ba nếu có sự đồng ý của bên ủy quyền, hoặc do sự kiện bất khả kháng nếu không áp dụng ủy quyền lại thì mục đích không thể thực hiện được. Phạm vi ủy quyền lại không được vượt quá phạm vi ủy quyền ban đầu, và hình thức phải phù hợp với hình thức ủy quyền ban đầu.

Đơn phương chấm dứt

Chấm dứt cũng là phần của câu hỏi ủy quyền là gì. Theo Điều 569, trường hợp ủy quyền có thù lao, bên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt bất cứ lúc nào nhưng phải trả thù lao tương ứng công việc đã làm và bồi thường thiệt hại; ủy quyền không có thù lao thì có thể chấm dứt bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý. Bên được ủy quyền cũng có quyền đơn phương chấm dứt theo quy định, phải báo trước và bồi thường nếu gây thiệt hại.

Trường hợp	Bên ủy quyền chấm dứt	Bên được ủy quyền chấm dứt
Có thù lao	Bất cứ lúc nào, trả thù lao, bồi thường	Phải bồi thường thiệt hại nếu có
Không thù lao	Bất cứ lúc nào, báo trước hợp lý	Bất cứ lúc nào, báo trước hợp lý

Ngoài nội dung này, bạn có thể xem thêm ủy quyền nhận lương hưu và ủy quyền làm thủ tục đất đai.

Khi nào ủy quyền phải công chứng, chứng thực

Trường hợp thường phải công chứng

Hiểu ủy quyền là gì giúp bạn biết pháp luật dân sự không bắt buộc mọi ủy quyền phải công chứng. Tuy nhiên, khi ủy quyền thực hiện giao dịch mà giao dịch đó phải công chứng (như chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà), cơ quan, tổ chức tiếp nhận thường yêu cầu hợp đồng ủy quyền có công chứng hoặc giấy ủy quyền có chứng thực chữ ký. Một số thủ tục hành chính cũng yêu cầu văn bản ủy quyền được chứng thực. Các chủ đề pháp luật liên quan được tổng hợp đầy đủ trên thegioiluat.vn.

Ủy quyền giữa người thân

Trong lĩnh vực hộ tịch, ủy quyền là gì có quy định riêng: Luật Hộ tịch cho phép ủy quyền giữa ông, bà, cha, mẹ, con, vợ, chồng, anh, chị, em ruột trong một số thủ tục hộ tịch mà không cần chứng thực, chỉ cần giấy tờ chứng minh quan hệ. Với các thủ tục khác, nên hỏi trước cơ quan tiếp nhận.

Rủi ro khi ủy quyền và cách phòng tránh

Rủi ro thường gặp

Ủy quyền quá rộng, người được ủy quyền tự ý bán, thế chấp tài sản.
Ủy quyền không ghi thời hạn, dẫn đến tranh chấp về hiệu lực.
Bị lợi dụng "hợp đồng ủy quyền" để che giấu mua bán, khiến bên mua gặp rủi ro khi bên ủy quyền chết hoặc thay đổi ý định.

Cách phòng tránh

Nắm rõ ủy quyền là gì, bạn nên ghi phạm vi cụ thể, thời hạn rõ ràng, có điều khoản về việc nhận tiền, báo cáo kết quả. Chỉ ủy quyền cho người tin cậy. Khi muốn mua nhà đất, nên ký hợp đồng mua bán, chuyển nhượng trực tiếp thay vì nhận "ủy quyền toàn quyền định đoạt".

Câu hỏi thường gặp

Ủy quyền là gì và có cần lập thành văn bản không?

Ủy quyền là việc giao cho người khác nhân danh mình thực hiện công việc. Pháp luật không bắt buộc mọi trường hợp phải lập văn bản, nhưng để làm thủ tục với cơ quan, tổ chức hoặc giao dịch tài sản, cần có giấy ủy quyền hoặc hợp đồng ủy quyền bằng văn bản.

Ủy quyền có thời hạn bao lâu?

Do các bên thỏa thuận hoặc pháp luật quy định. Không có thỏa thuận và pháp luật không quy định thì hiệu lực 01 năm kể từ ngày xác lập theo Điều 563 Bộ luật Dân sự 2015.

Người ủy quyền chết thì ủy quyền còn hiệu lực không?

Không. Đại diện theo ủy quyền chấm dứt khi người được đại diện là cá nhân chết. Mọi giao dịch sau đó nhân danh người đã chết đều không còn căn cứ, tài sản được giải quyết theo quy định về thừa kế.

Kết luận

Ủy quyền là gì: là việc giao cho người khác nhân danh mình thực hiện công việc trong phạm vi nhất định, thể hiện qua giấy ủy quyền hoặc hợp đồng ủy quyền theo Bộ luật Dân sự 2015. Hãy ghi rõ phạm vi, thời hạn, chọn đúng hình thức và công chứng hoặc chứng thực khi giao dịch quan trọng. Ủy quyền chấm dứt khi hết hạn, hoàn thành công việc, một bên đơn phương chấm dứt hoặc bên ủy quyền chết. Với giao dịch giá trị lớn, nên tham khảo công chứng viên hoặc luật sư trước khi ký.